‘Als ik terugkom’ van Marco Balzano

Daniela woont met haar man Filip en kinderen Angelica en Manuel op het Roemeense platteland. Ze is haar baan kwijtgeraakt, haar man brengt geen geld binnen er rest haar niets anders dan als badante in Italië te gaan werken. Een badante is een meestal inwonende verzorger van oude zieke mensen of de jonge kinderen in een gezin. Veel vrouwen uit hun dorpje zijn al in Italië werkzaam. Als een dief in de nacht vertrekt Daniela, ze laat zelfs geen briefje achter. Haar man Filip is in eerste instantie zo geschokt dat hij weer tot leven komt. Wil de zolder van het huis verbouwen, voor de kinderen zorgen. Het is slechts een bevlieging, als het eerste geld van Daniela binnenkomt zakt hij terug in zijn lethargische staat. Uiteindelijk vertrekt hij om in Rusland vrachtwagenchauffeur te worden. 

Eenzaam
Angelica en Manuel staan er nu alleen voor. Angelica gaat naar het lyceum in de stad, Manuel zal daar ook naartoe gaan. Maar Manuel vereenzaamt. Hij trekt op met vreemde vogels, heeft een hekel aan school, werkt liever bij opa in de moestuin. Hij verwaarloost zijn schoolwerk, heeft de pest aan Angelica, is kwaad op zijn moeder, ook op zijn vader, verandert in een radeloze boze tiener. Als hij op een dag op de brommer van een vriend aan het crossen is gaat het mis. Meer dood dan levend wordt hij op een afgelegen weg gevonden, wordt overgebracht naar het ziekenhuis in de stad. Zijn moeder wordt gebeld en zij keert stante pede terug uit Milaan. 

Onveranderd
Daniela wijkt niet van zijn zijde. Hoe artsen en verpleging ook hun best doen haar naar huis te sturen, het lukt ze niet. Ze blijft aan Manuels bed op de i.c. gekluisterd. Dankzij een arts kan ze ’s nachts in een ongebruikte behandelkamer slapen. Elke dag vertelt ze haar zoon over haar leven in Italië, over haar frustraties, over hoe ze haar kinderen heeft gemist. Elke dag hoopt ze op een teken van leven, een teken dat Manuel weer bij komt. En elke dag eindigt hetzelfde: Manuels toestand is onveranderd. 

Arbeidsmigratie
Bolzano neemt je mee in een onbekende wereld, de wereld van arbeidsmigratie, van uitbuiting maar ook van liefdevolle verbindingen. De karakters zijn prachtig uitgewerkt. Dat maakt het lezen van deze roman een waar genoegen.

 

‘Gemelli’ van Josina Intrabartolo

Antonio en Luciano zijn neven, samen groeien ze op Sicilië op. Geboren op dezelfde dag worden ze ‘gemelli’ genoemd: tweelingen.  Het is jaren zestig, het bestaan op Sicilië is armoedig. Luciano’s ouders hebben een dorpscafé, zij hebben het wat ruimer. Antonio woont echter met zijn ouders en oudere broer op een boerderijtje, ze kunnen amper van de opbrengsten bestaan. Toch dromen ze van een mooie toekomst. Luciano wil de beste barista ter wereld worden, Antonio wil zijn leven delen met de mooie Rosa.  Hij heeft al jarenlang een oogje op haar.

Rosa

Maar het lot beslist anders. Antonio moet eerst zijn dienstplicht vervullen, twee jaar dienen in Rome. Het gaat hem gemakkelijk af. Als hij terugkomt op Sicilië wil Luciano als gastarbeider naar Nederland. Dat lijkt Antonio ook wel wat, zijn toekomst op het eiland ziet er pover uit. Maar weggaan zonder dat hij Rosa verteld heeft over zijn liefde voor haar, dat kan niet. Ondanks zijn verlegenheid maakt hij een afspraakje maar Rosa komt niet opdagen. Verbitterd stapt hij op bus en trein om naar Nederland te vertrekken. Luciano gaat niet mee, die heeft net als bij alle plannen die hij ooit gemaakt heeft, de hakken in de wal getrokken. 

Nina

Het is niet makkelijk, de leefomstandigheden zijn niet best en Antonio heeft heimwee. Toch zet hij door, leert een Nederlands meisje kennen, trouwt met haar en samen krijgen ze een dochter, Nina. En nu zit Antonio al een tijdje op het eiland.  Zijn vrouw is bij hem weg, Luciano is overleden en zijn dochter is volwassen en heeft haar eigen besognes. Het plan was om naar zijn geboortedorp te gaan maar het is er niet van gekomen. Antonio verblijft in een hotel waar hij als tuinman kost en inwoning verdient. Zijn dochter Nina komt hem een week gezelschap houden. Ze spreken veel met elkaar en langzaam wordt duidelijk wat Antonio tegenhoudt. Kan Nina hem overhalen toch te gaan? Of is de schaduw van het verleden te groot en gaat hij onverrichterzake terug naar Nederland. 

Sociaal

Auteur Josina Intrabartolo is zelf dochter van een gastarbeider. Haar inlevingsvermogen is dan ook groot. Dat maakt ‘Gemelli’ een warm en hartelijk boek, vlot en toegankelijk geschreven. Een sociale roman waarin de geschiedenis van de gastarbeiders onopvallend wordt vervlochten met het eigentijdse verhaal van Nina.