‘Broers’ van Carolijn Visser

Grootvader en grootmoeder Visser wonen in een riant huis aan de Merwede in Papendrecht. Ze hebben het huis in 1929 laten bouwen. Er zijn kelders en verborgen zolderkamers, dat kwam in WOII goed uit, het was een goede schuilplek voor hun zoons die eigenlijk naar Duitsland moesten. Toch worden ze verraden, maar weten bij Amsterdam uit de trein te springen, worden opgevangen in een nabijgelegen straat en weten lopend weer in Papendrecht te komen. 

Familiebedrijf

Het zijn Martin en Ar die dit overkomt. Ze zijn nummer drie en vijf uit een gezin van zeven kinderen. Het is een spectaculair begin van dit boek dat over deze twee broers, maar ook over de andere kinderen Visser gaat. Een familiebiografie, zou je het kunnen noemen. Carel en Geertjan zijn de jongsten van het stel. Elk van de kinderen gaat na WOII zijn eigen weg. Vader Arie zou graag zien dat één van de jongens het familiebedrijf voort wil zetten, daar voelen ze echter niet voor. Ook de oudste broer Henk, die economie studeert, ziet dat niet zitten. 

Gerrit Rietveld

Ar, de vader van Carolijn, komt bij de Javaansche Bank te werken, vertrekt met vrouw Sophie naar Soerabaja. Toch is dit het niet voor hem, terug in Nederland volgt hij de lerarenopleiding geschiedenis.  Het gezin gaat in Middelburg wonen. Martin ontwerpt meubelen en verzamelt met zijn vrouw Mia kunst. In Bergeijk laat hij de beroemde architect Gerrit Rietveld een huis bouwen dat later door Aldo van Eijck, ook geen onbekende in de architectuur, wordt verbouwd en aangepast. Carel wordt zelf kunstenaar, hij werkt vooral met metaal. En Geertjan, de jongste, heeft een neus voor kunst, maar ook voor handel. Hij is tenslotte degene die instapt in de onderneming van grootvader en vader Visser. 

Tijdsbeeld

Carolijn Visser vertelt op een levendige manier de geschiedenis van haar familie. Maar het is niet alleen dat, het vertelt ook hoe het in Nederland was in de jaren na WOII. De opkomst van jonge kunstenaars, in binnen en buitenland, de jaren zestig met provo en opstandige studenten. Het feminisme, de baas-in-eigen-buik beweging, het komt allemaal langs en geeft een prachtig tijdsbeeld. Het boek is verrijkt met foto’s van de familie, een stamboom (heel handig om overzicht op al die kinderen te houden) en een uitgebreide bronnenlijst.  

‘Saga van Salland: de geschiedenis van een familie’ van Hans Groote Schaarsberg

In de oertijd woont er een Johannes in Sallaand, om meer precies te zijn, in de buurt van een nederzetting met de naam Heeten. Nabij die nederzetting ligt het Ockenbroeckerveld, daar staat een heilige eik, er worden offers gebracht. Johannes is daar aan het werk, hij splijt stammetjes tot houtblokken. Er zal s ’avonds een samenkomst zijn waarbij de praatstok rond zal gaan. Dit is het startpunt voor de familiegeschiedenis van Hans Grote Schaarsberg. 

Praatjesmaker

Via de middeleeuwen en de achttiende eeuw belanden we in het vorige jaarhonderd. Op Het Wolger, een boerderij tussen Raalte en Heino wordt Jans geboren, de jongste van vijftien kinderen. Voor hem is geen plek op de boerderij, die is in handen van zijn oudste broer. Jans vertrekt naar Boetele, betrekt daar met Marie een boerderijtje. Een bescheiden stekje, ze kunnen er net van rondkomen. Wolger Jans is echter wel een beetje een praatjesmaker, houdt van grappen, staat graag in de belangstelling. Zijn vrouw Marie strijkt alle plooien die daardoor ontstaan weer glad. 

Mariënheem

In de dertiger jaren ontstaat er op initiatief van een Raalter pastoor een nieuwe parochie op de kruising van vier wegen. Het dorp Mariënheem is geboren. Er volgt al snel een school, dankzij de kinderrijke gezinnen in de omliggende buurtschappen zijn er genoeg leerlingen. En dan gebeurt het: Linderte ontmoet Boetele: Annie en Bent ontmoeten elkaar in het dorpshuis. Ze worden een setje, na zeven jaar volgt een huwelijk. Bent heeft zich dan al lang onderscheiden met voetbal, de jongerenvereniging en dansavonden in het Parochiehuis. Hij wordt geen boer, ambieert een andere carrière. Al snel raakt Annie zwanger en zo wordt hun eerste kind Hans Groote Schaarsberg geboren.   

Sfeervol

Voor wie in Salland opgegroeid is, zeg vanaf WOII, is dit boek een feest van herkenning. De geschiedenis van de streek komt in vogelvlucht voorbij, maar dat is niet het belangrijkste, het is vooral de sfeervolle toon die enorm aanspreekt. En als je sommige genoemde locaties (goed) kent, wordt het alleen maar mooier. Al lezend denk je zelf terug aan je eigen familieverhaal, hoe je ouders en grootouders leefden, hun middelen van bestaan. Ga met dit boek terug in de tijd en geniet vooral van Marie, zij belichaamt een zorgende generatie die nu toch echt wel verdwenen lijkt.  

‘Het laatste verhaal van Mina Lee’ van Nancy Jooyoun Kim

Margot is ongerust. Ze heeft al een tijdje geen telefoontje meer van haar moeder Mina gehad.  Sinds Margot in Seattle woont is het contact met haar moeder in Los Angeles veranderd.  Toen ze nog bij haar moeder in huis was, voelde ze zich vaak belemmerd in haar ontwikkeling. De strenge Koreaanse opvoeding, ze had er een vreselijke hekel aan. Maar nu haar moeder de telefoon niet oppakt, weet Margot dat ze actie moet ondernemen. Ze regelt vrije dagen op haar werk en vertrekt samen met Miguel, met wie ze bevriend is, naar Los Angeles. 

Vrees
Als ze na een paar dagen aankomen bij de flat waar ze opgegroeid is, wordt haar vrees bewaarheid. Ze treft haar moeder dood aan op de vloer van de woonkamer. Ze heeft er al een paar dagen gelegen, haar hoofdwond ziet er gruwelijk uit. Politie en ambulance worden gebeld, Margot spreekt haar vermoeden uit dat het geen ongelukkige val kan zijn, maar opzet. 

Waarom?
Bij de politie krijgt ze weinig gehoor voor haar veronderstelling. Margot kan het er niet bij laten en gaat zelf op onderzoek uit. Langzaam maar zeker komt ze erachter dat ze haar moeder niet echt goed kende. Waarom is Mina Korea ontvlucht? Hoe kwam het dat ze een wees was? Wie zijn de man en het meisje op de foto die er zo beduimeld uitziet dat hij honderden keren bekeken moet zijn? Wie is de man in het overlijdensbericht van een paar maanden geleden?  En lijkt Margot niet sterk op hem? Is hij mogelijk haar onbekende vader?

Vragen, vragen, vragen. In de gesloten Koreaanse gemeenschap valt het niet mee antwoorden te krijgen. Zwijgzaamheid en angst voor gezichtsverlies belemmeren Margots speurtocht. Gelukkig is Miguel er, hij spoort haar aan door te gaan. 

Strijd
Tussendoor vertelt Mina Lee haar eigen verhaal. We zien hoe ze opgroeit in Korea, we zien hoe ze besluit naar de VS te gaan. We zien haar strijd om het hoofd boven water te houden. Haar baantje in de supermarkt, haar eigen zaak die tijdens de rassenrellen verloren gaat. Haar strijd opnieuw te beginnen.  En dat alles met een onverzettelijkheid die bewondering oproept.  Het geeft een inkijkje in de Amerikaans-Koreaanse cultuur. In de levenshouding en in de eetcultuur. Want voedsel speelt een heel belangrijke rol en verhoogt zeker de sfeer in deze boeiende roman.  

‘Alleen de vogels vliegen’ van Anja Baumheier

Johannes en Elisabeth zijn jongvolwassenen als ze elkaar in de nasleep van WOII in Rostock ontmoeten. Johannes is voor de Russische troepen uit gevlucht uit Silezië, Elisabeth heeft met haar moeder en zusje de bombardementen in de kelder van hun huis overleefd. Ze zien elkaar voor het eerst als hij een nieuwe slaapplaats zoekt en zij hem daarvoor inschrijft. Ze blijven in elkaars gedachten en de volgende ontmoeting in het ziekenhuis, waar zij de opleiding voor verpleegkundige volgt, geeft hun zekerheid: ze horen bij elkaar. 

Berlijn

Ze trouwen en gaan inwonen bij haar moeder. Johannes krijgt al snel een goede baan bij de overheid, Elisabeth werkt in het ziekenhuis. Er wordt een dochter geboren en als Johannes uitzicht heeft op een betere baan in Berlijn, verhuizen ze daar naartoe. Alles wordt voor ze geregeld, een baan voor Elisabeth, een mooie flat met de nieuwste snufjes. Alles te danken aan Johannes’ inzet voor de regering. Het zet Elisabeth weleens aan het denken, al die luxe terwijl de meeste mensen in armoede leven! Maar lang wil ze er niet bij stilstaan. Ze gaat op in haar werk en de zorg voor inmiddels twee kinderen. 

Ongeluk
Het gaat mis als de tweede dochter, de vrijgevochten Marlene, samen met haar vriendje naar het Westen wil vluchten. Ze komen tot Praag, daar worden ze opgepakt en belanden in de gevangenis. De dochter van een hoge Stasi-ambtenaar die wil vluchten, het is een grote schande. Johannes en Elisabeth kiezen voor een drastische oplossing, ze doen alsof Marlene bij een zeilongeluk om het leven is gekomen. Geen stoffelijk overschot, geen begrafenis. Na het ongeluk wordt er nog een nakomertje geboren, Theresa. Zij verzacht het verdriet over ‘de dood’ van Marlene. 

Erfenis
Als in de huidige tijd Theresa een notariële brief krijgt waarin staat dat ze samen met een man genaamd Tom een huis van Marlene erft, zijn de poppen aan het dansen. Stapje voor stapje komt Theresa dichter bij de ontluisterende waarheid. 

Baumheier verweeft in deze boeiende debuutroman de verschrikkingen van het Stasi-regime en de familiegebeurtenissen op een natuurlijke wijze. Heden en verleden worden goed gemixt, de Wende en alle feiten rond de deling van Duitsland lijken te kloppen. Een spannende familiegeschiedenis met verliezers, winnaars en heel veel geheimen.

‘Het verbrande huis’ van Bodil de la Parra

Bodil bezoekt, ze is dan zes, in 1970 samen met haar ouders en broertje voor het eerst de familie in Suriname. De familie van haar vader die al vanaf de achttiende eeuw daar woont.  Eerst op de Jodenplantage, later in Paramaribo. Haar vader Pim is er geboren, zijn moeder Mavis is jong overleden maar opa en de tantes Jet, Pop en Gus beheren en bewonen een apotheek met woonhuis in de Zwartenhovenbrugstraat. Opa is een brommerige man, nors en nukkig. De tantes zijn het tegendeel, vriendelijk, hartelijk en altijd in voor een praatje. 

Vrijpostig
Ze blijven twee maanden en leren de familie goed kennen. De ondeugende neefjes met wie ze altijd op zal blijven trekken. De neefjes die zoveel over de familie weten, dingen die Bodil soms nauwelijks kan geloven. De manier waarop mensen met elkaar omgaan, ze kijkt haar ogen uit. In Amsterdam waar ze is opgegroeid heeft ze veel vrijheid gehad. Mocht van alles zeggen, dat komt haar duur te staan als ze die woorden in het bijzijn van de familie herhaalt. “Tante Gus kijkt alsof de Surinamerivier buiten haar oevers is getreden…Meteen naar bed meisje! …Je bent vrijpostig! De rest van de dag zit Bodil op haar kamer. 

Zanderij
De bezoeken blijven zich herhalen, niet jaarlijks maar wel geregeld. Elke keer als ze landt op Zanderij komt het gevoel van thuiskomen boven. De warme familie, ook al worden ze ouder,  blijft hetzelfde. Maar Suriname verandert. Onafhankelijkheid en daarna in 1982 de decembermoorden. Het is voor de la Parra’s niet meer veilig om te gaan, het duurt jaren voordat Bodil weer naar haar familie kan. Ondertussen is haar vader na een tweede relatie en de geboorte van een tweede dochter weer in Suriname gaan wonen. Hij verzorgt opa die oud en warrig is. Bodil kijkt met bewondering hoe zorgvuldig, handig en geduldig haar ooit stoethaspelige vader met hem omgaat. 

Boeiend
‘Het verbrande huis’, je moet echt doorlezen tot het eind om de titel te begrijpen, is een boeiend verhaal over een grote warme Surinaamse familie. Met Bodil kijk je met Nederlandse ogen naar de gebruiken, mores en ongeschreven regels zoals die bij de la Parra’s gelden. De tantes worden je lief, over opa verbaas je je en die neven, die wil elke familie wel hebben!