‘Plassen op schrikdraad’ van Simon van der Geest

Simon van der Geest is een veelzijdige auteur. Won twee Gouden Griffels en één zilveren. Schrijft boeken, gedichten en theaterteksten. Zijn nieuwste boek is ‘Plassen op schrikdraad’, gedichten die geïllustreerd zijn door Karst- Janneke Rogaar.   

Het eerste gedicht is een geweldige binnenkomer. “Vandaag nam ik eens een andere route Ik had zin om eens goed te verdwalen”.  Hij loopt door de stad, komt bij een ruimtebasis en vertrekt naar een andere planeet. Beleeft van alles, komt thuis en ziet daar zijn uitgebluste vader: “Zeg pap, verdwaal jij wel genoeg?” Daarna volgt het plassen op het schrikdraad, een soort van initiëring. Het levert hem de heldennaam Elektroman op. 

Bankjezitten

Het vraagt leeuwenmoed om samen met zijn zusje bij de buurman aan te bellen om een bal terug te halen: ‘twee angsthazen maken samen toch een piepklein leeuwtje’. Of om van de hoge af te duiken. Of om over een boomstam over een sloot te lopen. ‘Horizin’ is een geweldige opsteker voor iedereen die moeite met lezen heeft. Allereerst is er het woord zelf, horizin past beter bij horizon, want de horizon is meestal langgerekt als een zin. Alles wat hij ziet kan hij in één adem opnoemen. Maar op school zinnen lezen is andere koek. Op papier zijn de letters stijf en stom. Verzuipt hij in het moeras van samenklanken. Vriend Tim heeft een telefoon gekregen. Buitenspelen verwordt tot bankjezitten. Met moeite krijgt hij Tim zover dat hij even meebouwt aan een hut. Na drie balken heeft hij al geen zin meer. En zo vervliegt de tijd tot niets. Volgend jaar, als hijzelf een telefoon krijgt, zombiet hij met Tim mee.   

Simon van der Geest weet met zijn rake bewoordingen en sfeertekeningen een wereld te openen waarin al die prachtige woorden als horizin, bankjezitten of zombiet vanzelfsprekend zijn. Een wereld van een tienjarige, die als hij genoeg van het gezeur heeft met een bootje vertrekt: 

Bootje

“Als je nu niet stopt /  met zeuren aan mijn kop / pak ik mijn bootje / pleur het in een slootje / en peddel zonder om te kijken / helemaal naar zee! 

En als je zegt: / Dat haal je nooit / je bent pas tien / zeg ik: O, nee? / Dat zullen we / nog weleens zien…..” 

Voor Holland Opera en Duda Pavia Company schreef Van der Geest een nieuwe bewerking van ‘De Bremer Stadsmuzikanten’. Dit is in december te zien in Amersfoort, begin volgend jaar gaat de voorstelling op tournee en doet op zondag 8 februari De Spiegelzaal in Zwolle aan.

‘Uit elkaar’ van Bette Westera en Sylvia Weve

Vorige week is de Woutertje Pieterse Prijs uitgereikt. “De Woutertje Pieterse Prijs is een prijs voor het beste oorspronkelijk Nederlandstalige kinder- of jeugdboek. De jury bekroont sinds 1988 kinderboeken die uitzonderlijk zijn voor wat betreft taal, genre, thema, illustratie, vorm en/of vormgeving. Het doel van de prijs is het bevorderen van de kwaliteit van het Nederlandstalig kinder- en jeugdboek”. Klik hier voor de winnaar.

Twee huizen

‘Uit elkaar’ is één van de genomineerde boeken.  Een dichtbundel van de gerenommeerde auteur Bette Westera. Het beschrijft de lastige zaken die kinderen van gescheiden ouders tegen komen. Vijf opa’s bijvoorbeeld, of vier oma’s, twee huizen, stiefvaders en (boze) stiefmoeders,  familie aan alle kanten en over heel de wereld. Of dat je je vader ziet zoenen met de juf, en dat is niet je moeder. Maar ook andere gezichtspunten komen voorbij. De hond die nergens meer bij hoort, twee mannetjes pinguïns die samen een ei uitbroeden, twee zwanen die eeuwig bij elkaar blijven maar soms een oogje dicht knijpen.

Puntig

Humoristisch, vertederend, puntig, ontroerend, tot he point. Dat zijn deze gedichten. De vormgeving en de illustraties van Sylvia Weve maken het boek helemaal bijzonder.  Een boek om bij de hand te hebben als het ergens in een relatie fout gaat en de kinderen daar verdrietig en boos over zijn.  Een boek dat in elke schoolbibliotheek thuis hoort. Want daar zijn de kinderen die het overkomt. Maar ook een boek voor opa’s en oma’s die kleinkinderen in zo’n situatie hebben. Over een paar weken is het  Moederdag, dan is dit een schitterend cadeau om aan een grootmoeder te geven. Of een maand later aan een grootvader.

Lieverd

Als laatste één van de gedichten:

“Mijn vader is een lieverd,

mijn moeder is een schat,

maar dat mijn vader ooit iets

met mijn moeder heeft gehad,

dat kan ik niet begrijpen,

daar kan ik echt niet bij.

Ze hebben niets,

maar dan ook

NIETS GEMEEN behalve ……..

‘Doodgewoon’ van Bette Westera

Aan het begin van de Kinderboekenweek wordt elk jaar de winnaar van de Gouden Griffel bekend gemaakt, de schrijver van het mooiste en beste kinderboek van het jaar ervoor.  De Gouden Griffel 2015 is voor Bette Westera met haar bijzondere dichtbundel over de dood.  Dat klinkt als een heel zwaar boek, maar dat is het niet. Zoals Bart Chabot ooit zei: “doodgaan is niet het einde van de weg, doodgaan is van alle dag”, zo heeft Bette Westera van de dood een poëzieproject gemaakt, met dagelijkse gebeurtenissen, humor maar ook met heel ontroerende gedichten.

Puppy

Zoals in het gedicht ‘Zijn stem’ over de jongen die langs het portret van zijn overleden vader loopt en een gesprek met hem begint: “…hij is nog in de buurt. Hij praat met mij. Hij mist mij ook, dat hoor ik aan zijn stem..”. Of het gedicht ‘Te klein’ over een doodgeboren broertje of zusje: “Je was nog kleiner dan je kleinste kleertjes. Je was nog kleiner dan je kleinste kruik…”. Humoristisch is het gedichtje ‘De erfenis’ waarbij alle spullen van oma verdeeld zijn over de familie, alleen de verteller kreeg niets, nou ja: “…En ik dan? Ik kom niks tekort. Ik had de eerste keus: ik heb al negen jaar haar ogen en haar neus”.  Niet alleen mensen gaan dood, ook de dieren komen aan hun eind. Zo zal poes Minoes op een dag haar laatste adem uitblazen: “…we nemen geen kanariepiet, geen goudvis en geen guppy. Als jij dood bent, poes Minoes, dan mogen we een puppy!”

Beleving

Bette Westera heeft voor dit project intensief samengewerkt met illustrator Sylvia Weve,  de gedichten en illustraties vullen elkaar aan,  vormen één geheel.  Het is een boek om telkens weer ter hand te nemen, dan eens dit gedicht en dan weer een ander gedicht te beleven.  Een boek dat op geen school mag ontbreken,  de gevoelens van kinderen bij de dood van alle dag worden zo goed verwoord, een gedicht uit deze bundel zegt duizend keer meer dan welk gesprek dan ook. 

‘Overijssel : literaire reis langs het water’

De Stichting Achterland brengt sinds 1992 met enige regelmaat publicaties over verschillende streken, provincies of steden in Nederland uit.  Motto daarbij is : “Op zoek naar de stem van de eigen plek,  poëzie als  bron en bestemming,  herkomst en herkenning”.  Zo is eind 2012 de uitgave over Overijssel verschenen,  een literaire reis langs het water.

Landgoed Eerde

Het boek volgt de IJssel vanaf Kampen tot aan Deventer waarbij de nadruk vooral op Zwolle en Deventer ligt.  Twente en dan met name  Enschede krijgen in het tweede deel van het boek de aandacht. Helaas over Ommen geen gedicht en ook geen locatie die genoemd wordt. Wel is er aandacht voor Ommen en Landgoed Eerde als centrum van ‘De Orde van de Ster in het Oosten’, de beweging rond Krishnamurti, in het uitgebreide voorwoord van Francisca van Vloten.

Overijsselse dichters

De gedichten die opgenomen zijn, zijn van bekende dichters als Willem Wilmink,  Ida Gerhardt, K.Schippers en H.H. ter Balkt.  Maar ook wat onbekendere dichters, waaronder een groot aantal Overijsselaars is vertegenwoordigd.  Daar horen Lenze L. Bouwers, Paul Gellings, Koos Geerds, Henne Neppelenbroek en  N.J. Wilkeshuis bij. De sfeervolle zwart-wit foto’s  van Herman H. van Doorn verhogen de sfeer.