‘Ontaard’ van Marion Bruinenberg

Werken in het veen is in 1925 geen peulenschil, dagenlang op je knieën in de modder, of dagenlang de turven stapelen, weinig verdienen en blijvend sappelen, Roelof uit Klazienaveen weet dat hij daar niet mee door wil gaan. Emigreren wil hij. Naar de V.S of Canada, de grond daar bewerken, boeren, fruit telen, ondernemer zijn. Hij verkoopt zijn motor, krijgt de koffer met de zilveren sloten van zijn vader mee, vertrekt naar Rotterdam om er in te schepen. 

Klazienaveen

Het valt nog niet mee een ticket te bemachtigen. Aan zijn vijftig gulden heeft hij bij lange na niet genoeg. Hij leent op dubieuze wijze geld, geeft als woonadres in Nederland de naam van zijn aanstaande schoonouders op, het zal hem duur komen te staan. In het begin schrijft hij nog naar zijn verloofde, mooie en optimistische epistels. Langzaam maar zeker komt de klad erin, horen ze niets meer van hem. Wat hij niet weet is dat zijn verloofde zwanger is. Zij is een kranige vrouw, doet er alles aan om hem te vinden. Maar ook haar missie loopt stuk. Samen met haar kind komt ze terug in Klazienaveen. 

Brieven

Hun achterkleindochter heeft zich vaak afgevraagd hoe haar familie in elkaar zit. Een moedige oma die de wereld positief tegemoet treedt, een angstige moeder die de wereld juist het liefst buitensluit. Als oma komt te overlijden, krijgt kleindochter de brieven van Roelof in handen. Nieuwsgierig begint ze nog meer vragen te stellen, maar niemand in de familie weet de antwoorden. Ze besluit daarom de reis van Roelof over te doen. Precies net als hij vertrekt ze in 2025 met de boot vanuit Rotterdam naar Canada. Om daar in zijn voetsporen te treden. Zal ze iets meer over hem te weten komen? Of blijft het verleden ook voor haar een gesloten boek. 

Feit en fictie

Marion Bruinenberg gebruikt twee verhaallijnen om dit intrigerende verhaal, dat op ware feiten berust, te vertellen. Het was haar overgrootvader Roelof die samen met zijn broer Geert naar Canada emigreerde. Roelof kwam na verloop van tijd weer terug, van Geert werd uiteindelijk nooit meer iets gehoord. Zelf ondernam ze de reis in hun voetspoor, het levert een boeiend geheel van feit en fictie, waarbij je je als lezer geregeld afvraagt welke van de twee het is.

‘Phoenix’ van Bert Wagendorp

Abel Sikkink is acht jaar als zijn ouders in 1847 besluiten naar Amerika te emigreren. Abels moeder is helemaal in de ban van een afgescheiden dominee, zijn vader gaat erin mee maar is wel iets rationeler. Ze zijn niet de enigen uit Winterswijk en omgeving, de dominee heeft veel aanhangers. Ook het gezin van zijn vriendje Kalle maakt de oversteek. Samen trekken ze op op de boot naar Amerika. Waar velen ziek en beroerd worden, schieten Kalle en Abel te hulp. 

Brand
Bij aankomst in New York blijkt de geheel betaalde reis alleen verder te kunnen gaan met bijbetaling. Zo gaat het ook verderop op het Eriemeer. Ze zijn geboekt op een goede stabiele boot maar op het laatste moment worden ze omgeboekt naar de Phoenix. Kalle’s vader weigert op deze moderne boot te stappen. Het is hun redding van een wisse dood. Op de Phoenix breekt brand uit en de meeste opvarenden komen om. Abel redt het vege lijf en spoelt meer dood dan levend aan in Sheboygan, Wisconsin. Hij wordt liefdevol opgenomen in een Zeeuws-Amerikaans gezin, zijn ouders, broertje en zusjes hebben het niet gered. 

Kien
Samen met Kalle gaat hij naar school. Zijn pleegmoeder merkt al snel dat Abel een kiene jongen is. Ze spoort hem aan veel te lezen. Ook om snel Engels te leren. Het gaat hem goed af. Met elk boek wordt zijn wereld groter. Hij ontdekt ook het plezier van schrijven. En met deze vaardigheden komt hij na jaren bij de lokale krant gewerkt te hebben bij de New York Herald. Kalle is hem al voorgegaan. Hij wijdt zich aan de fotografie. Kalle introduceert Abel in de literaire en kunstkringen. Samen gaan ze het maken, ontmoeten beroemde personen, staan midden in de actuele gebeurtenissen maar denken ook vaak terug aan hoe ze naar Amerika gekomen zijn. 

Ds. Van Raalte
Bert Wagendorp brengt het verhaal op een rustige, kalme maar wel levendige manier. Je waant je tijdens het lezen in de negentiende eeuw, je ontmoet door Abel bekende personen uit die tijd. Het verhaal heeft tig voetnoten, personen en situaties worden nader uitgelegd. En voor Ommenaren interessant: het gesprek dat Abel met Ds. Van Raalte heeft. ‘Phoenix’ is het eerste deel van een trilogie en berust op waargebeurde feiten.