‘De papegaaien van Moshe’ van Ineke E. Kievit-Broeze

‘Zou hij nog leven, dat joodse jongetje? Jopie heette hij. Dat was zijn schuilnaam’. Die vraag wordt veel gesteld in de familie Broeze. Jopie is twee als hij bij de grootouders van Ineke Kievit komt. Het is midden in WOII, het opnemen van een joods kind in je gezin kan vreselijke gevolgen hebben. Opa Broeze moet er even over nadenken, na een kort gebed weet hij wat hem te doen staat. Jopie, net gebracht door iemand uit Enschede, heeft in Nijverdal een nieuw in thuis.

Familie
De oudste kinderen van het gezin Broeze zijn al het huis uit, een dochter heeft zelf al kinderen. Mochten er moeilijke vragen komen, dan is Jopie er gewoon één van haar. De jongste dochters van Opa Broeze zijn stapelgek met Jopie. Het is dan ook heel erg verdrietig voor de familie als Jopie eind 1945 door familie opgehaald wordt. Hij verdwijnt, lijkt het, voorgoed uit beeld.

 

Israël
Kievit gaat dus op onderzoek uit, geholpen door haar oude buurmeisje Joanne die nu in Israël woont, komt ze Jopie al snel op het spoor. Het contact wordt gelegd, Jopie die nu Moshe heet, belt haar op. Kievit besluit na het gesprek dat ze naar Israël moet om Moshe te bezoeken en naar zijn leven daar te informeren. Ze leert ook de kinderen van Moshe kennen. Met alle verhalen die ze hoort, aangevuld met brieven en informatie van haar familie in Nederland en Canada, besluit ze het verhaal van Moshe en daarmee ook het verhaal van de familie Broeze op te schrijven.

 

Onlosmakelijk
Kievit laat in de haar zo kenmerkende stijl de lezer meeleven met haar speurtocht. Ze documenteert zich uitstekend, plaatst gebeurtenissen in het tijdsgewricht waar ze horen, geeft haar persoonlijke kijk op de zaken, verwondert en verbaast zich.  Zo plaatst ze de verhalen van Moshe en die van haar opa en oma in korte en langere fragmenten naast elkaar en zijn ze van nu af aan onlosmakelijk met elkaar verbonden. Van haar hand verscheen eerder ‘Dezuster van mijn moeder, afscheid van een generatie’ met daarin een hoofdrol voor Dien Bartels (1917-2003) uit Lemele.

‘De zuster van mijn moeder; afscheid van een generatie’ door Ineke E. Kievit-Broeze

Het gebeurt niet vaak dat er een boek geschreven wordt over een plaatsgenoot of iemand die je persoonlijk hebt gekend. Het boek van Ineke Kievit zal voor veel inwoners van Lemele dan ook een verrassing zijn. Het gaat namelijk over Dien Bartels [1917- 2003] die in Lemele geboren is en op latere leeftijd jaren in het dorp heeft gewoond. Toen Dien in 2003 overleed erfde haar nichtje Ineke twee sanseveria’s en een stapel brieven.  Aanvankelijk was Ineke niet zo blij met de brieven, wat moest ze ermee? Maar weggooien kon ze ze ook niet. Bovendien was er een soort geheim in de familie, zes jongere zusjes en broertjes van Dien waren jong overleden of met de geboorte gestorven.  Niemand van de zes volwassen geworden kinderen Bartels sprak ooit over dit drama.

Wereldreiziger

Toch was het dit feit dat Ineke triggerde de brieven te gaan lezen. Langzaam maar zeker krijgt ze steeds meer inzicht in het leven van haar tante Dien die als tiener al twee jaar naar de MULO ging, daarna thuis op de boerderij in Hellendoorn hielp maar als zeventienjarige toch besluit de verpleging in te gaan. Dien doet een opleiding voor psychiatrisch verpleegkundige in Wolfheze,  vervolgt haar opleiding in het ziekenhuis in Alkmaar en haalt alle aantekeningen binnen haar vak.  Naast haar passie voor haar beroep is Dien een echte brievenschrijver. Ze onderhoudt contacten met familie, met vriendinnen, oud-collega’s, al haar belevenissen komen in brieven terecht. En ze heeft heel wat meegemaakt. Dien was werkzaam in drie werelddelen, deed werk voor de VN en bezocht veel conferenties.  Met het leven van Dien als leidraad gaat Ineke op zoek naar een mogelijke oorzaak voor de dood van die andere kinderen in het gezin Bartels. Een zoektocht die ook haar de hele wereld overvoert en nog meer licht werpt op het bijzondere leven van tante Dien.

Biografie

‘De zuster van mijn moeder’ is niet alleen een kloeke familiekroniek, een biografie van een bijzondere vrouw en een inkijkje in het leven van een Sallandse gemeenschap, door de speurtocht naar de oorzaak van de dood van de jonge kinderen Bartels leest het ook als een detectiveverhaal.  En voor wie haar gekend heeft, geeft het een extra dimensie aan het leven van Dien Bartels.