Jo’ van Judith Herzberg

“De allergrootste liefde van mijn hele leven, dat weet ik nu zo langzamerhand wel zeker, was de liefde voor Jo”. Dat is de openingszin van dit kleine pareltje van Judith Herzberg. Toen Herzberg in 1934 geboren werd, kwam Jo in haar leven. Jo was er om het eten te koken en het op te dienen, Jo maakte schoon, Jo waste de luiers, kortom Jo was er altijd. Jo gaf haar veel aandacht, zonder al te sentimenteel te worden. Jo was de vaste waarde in haar leven. 

Barneveld

Dat blijkt helemaal als de oorlog uitbreekt en Judith met haar ouders en grote broer en zus in het kamp De Biezen in Barneveld terecht komt. Elke dinsdag komt Jo vanuit Amsterdam om eten en andere dingen te brengen. Ze zien elkaar door het hek, altijd heeft Jo iets bijzonders weten te maken. Als in 1943 het kamp ontruimd wordt en de gevangenen naar Westerbork worden afgevoerd, weten Judith en haar grote zus en broer te ontsnappen. Ze liggen verstopt in een greppel, en Jo is die dag, het was geen dinsdag, spontaan naar Barneveld afgereisd. Op het station ziet ze Jaap, een boer uit de omgeving die ervoor zorgt dat de kinderen ergens kunnen overnachten. Jo neemt vervolgens Judith mee naar Amsterdam. 

Mien Ruys

Ze komen de oorlog door, maar een huis hebben ze niet meer. Ze worden uitgenodigd bij de zuster van Mien Ruys, van de tuinen in Dedemsvaart,  in Amsterdam te komen logeren. Langzaam komt het gewone leven terug, Jo is er nog steeds maar werkt nu bij Wiardi Beckman, haar rol in Judiths leven wordt kleiner.  Judith trouwt, krijgt twee kinderen en werkt aan haar literaire carrière. In 1991 krijgt ze een envelop van Jo. Daarin alles wat Jo uit Judiths kindertijd bewaard heeft. 

Vervaagd

Hertzberg denkt met grote dankbaarheid terug aan Jo. Aan haar heeft ze haar leven te danken. Maar waarom heeft ze niet meer gevraagd! Waarom niet aangedrongen nog eens bij Jo op bezoek te gaan? Ook al wilde Jo daar niets van weten. Nu zijn herinneringen vervaagd, niet meer duidelijk. Toch blijft Jo de belangrijkste figuur in haar leven. Niets of niemand zal daar ooit verandering in kunnen brengen!

‘Nu ga ik er eens op uit: wandeldagboeken 1884-1898’ van Jac. P. Thijsse, bezorgd door Marga Coesèl

Vrijwel iedereen van de oudere generaties kent wel werk van Jac. P. Thijsse. Van de Verkadealbums of één van zijn talrijke andere publicaties. Natuurkenner pur sang, voorvechter van natuurbescherming, wandelaar en dagboekschrijver. Maar van de eerste dagboeken was weinig bekend. Marga Coesèl ontsluit ze op schitterende wijze. 

Derde klas
Thijsse, geboren in 1865 als derde zoon in een redelijk welvarend gezin, mag op zijn vijfde naar de lagere school. Lezen en schrijven kan hij dan al. Op de eerste dag wordt hij gelijk bevorderd naar klas twee en aan het eind van diezelfde dag zit hij in de derde klas. Een heel intelligent kind met veel belangstelling voor de natuur. Zowel in zijn geboorteplaats Maastricht als in de latere woonplaatsen Grave en Woerden is hij altijd buiten te vinden. 

Kennis der Natuur
Omdat Jak, zo wordt hij thuis genoemd, zo kien is verhuist het gezin naar Amsterdam. Daar gaat hij naar de middelbare en later naar de kweekschool. Maar geen enkele school onderwijst hem in kennis der natuur. Terwijl hij daar zo gek op is. Hij neemt zich voor daar verandering in te brengen. Een docent raadt hem aan eropuit te trekken en een dagboekje bij te houden. Dat is het begin van zijn leven in dienst van en als voorvechter van de natuur. Is begin twintigste eeuw grondlegger van Natuurmonumenten, redt het Naardermeer van de ondergang als de vuilnisbelt van Amsterdam. 

In de eerste jaren wandelt hij vooral rond Amsterdam waar hij als leerkracht werkt. Hij trekt daarna naar Texel waar hij hoofd der school is. Texel is een waar natuurparadijs. Toch blijft Amsterdam trekken, hij keert er terug en zijn carrière neemt met zijn aanstelling bij Verkade een ware vogelvlucht. 

Bladerboek
Met het prachtige boek van Marga Coesèl worden de eerste wandeldagboeken ontsloten. Het heeft heel wat speurwerk gekost om alle teksten, foto’s en illustraties bij elkaar te vinden. De illustraties bijvoorbeeld komen allemaal uit werken die Thijsse met meerdere illustratoren maakte. Waaronder die van E. Heimans met wie hij de reeks ‘Van vlinders, bloemen en vogels’ uitbracht. Ook maakte hij zelf tekeningetjes, zwart-wit met een eigen signatuur. Een aantal voortreffelijk registers en een literatuurlijst maken dit boek extra toegankelijk. Een prachtig boek voor iedereen die in Thijsse geïnteresseerd is en een heerlijk bladerboek voor wie natuurbehoud nauw aan het hart ligt.

‘Dagboek van een verloskundige’ van Marlies Koers

Marlies Koers is midden twintig als ze in een verloskundigenmaatschap in Deventer stapt. Na haar opleiding heeft ze anderhalf jaar invalwerk gedaan, nu is het tijd voor een vaste stek. Het is wel even wennen, ook eindverantwoordelijk zijn voor de hele gang van zaken. Maar het gaat haar goed af. Wel komt ze doodmoe thuis elke dag. Daar is haar partner Martan die haar opvangt en bij wie ze uit kan razen, huilen, lachen, of net wat ze nodig heeft. 

Passie
Marlies heeft passie voor haar werk. Dat proef je in alle verhalen die ze vertelt. Of het nu gaat over een bevalling in een piepklein oververhit kamertje met aanstaande oma en kraamhulp erbij, over de kraamsuites in het ziekenhuis of de keren dat ze op het nippertje het ziekenhuis halen, onder alle omstandigheden weet ze de moed erin te houden.  Het omgaan met al die verschillende ouders, van de advocaat van de zuid-as ( nothing but the best for our child), tot de bevalling in oosterse relaxte wierooksferen, ook daar haalt ze haar plezier en energie uit. Gebroken nachten en onregelmatige werktijden, ze kan ermee omgaan. Maar het verdriet om een geboorte met fatale afloop, dat gaat niet in de koude kleren zitten. Ook dan moet je de ouders tot steun zijn. 

Duidelijk beeld
In al die verhalen geeft ze tussen neus en lippen door heel veel informatie over zwangerschappen en de begeleiding. Vaktermen legt ze uit, procedures worden helder, de samenwerking met de gynaecologen en andere verloskundigen, je krijgt een duidelijk beeld wat je als verloskundige meemaakt. Wie zwanger is kan veel leren van dit boek. Maar misschien is het dan wel iets teveel van het goede.  Wie erover denkt om de opleiding te gaan doen moet dit boek zeker lezen. En wie al kinderen heeft, kan in dit boek heel veel herkennen maar ook veel lezen wat je zelf gelukkig niet hebt meegemaakt! 

Aanstekelijk
Al met al vertelt Koers op aanstekelijke wijze, ook over haar privéleven, waardoor je alleen maar zin hebt om telkens weer nog een verhaal te lezen. Meer informatie over deze enthousiaste verloskundige die ook lezingen geeft en docent is aan een fysiotherapieopleiding is te vinden op www.marlieskoers.nl 

‘Twee fonkelrode sterren in de blinkend witte sneeuw’ van Davide Morosinotto

Het is deze week Kinderboekenweek met als thema ‘En toen…’  en het is oktober, Maand van de Geschiedenis.  Om deze twee zaken te combineren deze week een historische roman voor jongeren. Het thema is ‘Het beleg van Leningrad’ van 1941.  Dat klinkt misschien allemaal niet erg aanlokkelijk, toch is ‘Twee fonkelrode sterren..’ een waanzinnig spannend boek over een gruwelijke episode van de Tweede Wereldoorlog. 

Evacuatie
Als het Duitse leger optrekt naar Leningrad besluit de regering alle kinderen uit de stad te evacueren. Met treinen vol vertrekken ze richting Oeral. De twaalf jaar oude tweeling Nadja en Viktor  moeten ook mee. Hun vader en moeder, beide werkzaam bij de Hermitage, blijven in de stad. Ze krijgen elk schriftjes en potloden mee om een dagboek bij te houden. 

Uit elkaar
Aangekomen op het perron krijgen alle kinderen een stempel, Nadja 76, Viktor 77. Beiden hebben geen idee wat het betekent, maar als ze in moeten stappen blijkt dat ze elk in een andere trein geplaatst zijn. Nadja’s trein vertrekt als eerste, Viktor kort daarna. Viktor die goed oplet, ziet al snel dat ze Nadja’s trein voorbij gaan. Ook al voelt hij paniek, hij probeert zijn verstand erbij te houden.  De hele reis naar Kazan blijft hij alert. Maakt vrienden in de wagon waarin hij zit en hij besluit om hoe dan ook op zoek te gaan naar Nadja. 

Noodlottig
Nadja’s trein komt met horten en stoten niet verder dan 30 kilometer. De trein blijft op een verlaten perron  staan, vanwege de hitte slapen de meesten niet in de trein maar op een veld ernaast. Dat is hun geluk, er breekt brand uit in de trein en zo ontkomen ze aan een noodlottig einde. De overlevenden worden naar een volgende stad gedreven en worden in een kerk opgesloten. Het vijandelijke leger komt steeds dichterbij. Zal Nadja aan de Duitsers kunnen ontkomen? Zal ze haar tweelingbroer ooit terug zien? Zal Leningrad vallen?  En hoe gaat het met haar ouders?

Verbijsterend 
‘Het verbijsterende verhaal van de tweeling Viktor en Nadja’ berust op ware feiten en gebeurtenissen, terwijl het verhaal van de tweeling volkomen fictioneel is. Beklemmend, spannend, een echte pageturner, je moet doorlezen.  Voor alle tieners die van lezen houden, maar ook voor volwassenen een heerlijk boek.