‘Veelstromenland: het grote kleine rivierenboek’ van Maarten Boersema en Klaas Vos

De grote rivieren van ons land kennen de meeste mensen wel. De kleine daarentegen zijn vaak alleen maar in de eigen regio bekend. Om daar verandering in te brengen hebben Boersema en Vos zich in de kleintjes verdiept. In zijn voorwoord gaat Prof. Dr Co Verdaas (Deltacommissaris) op het fenomeen van de kleine rivieren in. “Zij vormen de haarvaten van ons watersysteem… Elk riviertje heeft zijn eigen verhaal, heeft mensen verbonden en landschappen mede gevormd. Zonder de kleine riviertjes zouden er geen grote rivieren zijn; zonder grote rivieren zou ons land er anders uitzien, in ruimtelijk, sociaal en economisch opzicht”. 

Vilsteren

We gaan in alfabetische volgorde door rivierenland. Beginnend met Alblas in Zuid-Holland en eindigend bij het Zwarte Water, niet ver hier vandaan. Maar nog dichterbij zijn er drie rivieren die alfabetisch toevallig achter elkaar komen: de Overijsselse Vecht, de Reest en de Regge. Om met de eerste te beginnen, de Vecht heeft het Vechtdal geschapen, van Gramsbergen tot aan Zwolle. Elk van de grotere plaatsen wordt vermeld, ook van de kleine als Vilsteren en Mariënberg wordt iets genoemd. De geschiedenis komt in vogelvlucht voorbij, het droogvallen in vorige eeuwen, het vervoer van zandsteen, het klooster in Sibculo. Alles wordt aangestipt, een enkel feit wordt verder uitgediept. 

Wortels

Zo vergaat het ook de Reest en de Regge. Waar de eerste nooit werd gekanaliseerd, werd de Regge rechtgetrokken om het water uit het achterland sneller te af te voeren. Nu krijgt ze haar meanderende loop weer terug. Ook hier worden de grote plaatsen als Nijverdal en Rijssen genoemd, bekende kunstenaars als Bert Haanstra en Charlotte van Pallandt hebben hun wortels in deze contreien. 

En dan zijn er de schitterende foto’s van Maarten Boersema. Ze ondersteunen niet alleen de tekst, ze zijn eigenlijk de hoofdmoot van dit boek. Het landschap, een doorkijkje, een waterrad, de ophaalbrug of een stadsgracht. Ze tonen alle de contouren van het water. 

Zesendertig riviertjes worden zo volgens een vast patroon beschreven. Van de Jeker tot de Drentsche Aa, van de Dintel tot de Dokkumer Ee. Eén kleine rivier ontbreekt echter in dit prachtige fotoboek. De Dinkel in Twente, de rivier waar de ijsvogel nestelt, de rivier die zo graag buiten haar oevers mag treden. Geen idee waarom die er niet in staat, maar een gemis is het wel.

‘Parels achter de IJssel’

De provincie Overijssel heeft een fotoboek uitgebracht over de 24 Natura 2000 gebieden die de provincie rijk is.  Het fotoboek laat de prachtige en bijzonder gevarieerde natuur in Overijssel zien, een twintigtal fotografen heeft materiaal aangeleverd. Voor Ommenaren is de streek tussen Vecht en Beneden-Regge het bekendst.  Meer dan 4000 hectare waartoe de Sahara, Lemeler- en Archemerberg, Beerze, Junner Koeland, Eerder Achterbroek en het landgoed  Eerde behoren.  Een schitterende foto van de Regge opent dit hoofdstuk,  gevolgd door plaatjes van kasteel Eerde, de Vecht, een weg in het Eerder Achterbroek en de schaapjes op de Lemelerberg. In het geheel van het boek is het een klein hoofdstuk, maar toont dat deze omgeving  een variatie heeft die de andere gebieden vaak ontbreekt.

Salland

Ook dicht bij huis zijn het Boetelerveld [heide en blauwgraslanden], de Sallandse Heuvelrug, het Borkeld [heide, jeneverbes en ecoduct], het Wierdense Veld [vochtige heide] en de Engbertdijksvenen [ waterrijk hoogveengebied met bezoekerscentrum en Veenmuseum]. De Sallandse Heuvelrug zal iedereen bekend zijn, maar van de anderen nog nooit gehoord? Neem in het boek een voorproefje en trek er eens op uit. Dichtbij huis is, zoals op de foto’s te zien is, nog zoveel prachtigs te vinden.  Wat verder weg zijn Twente en de Kop van Overijssel goed vertegenwoordigd. Verrassend zijn de gebieden rondom Zwolle, de uiterwaarden van het Zwarte Water en de Vecht. In dit natte landschap is nog 170 hectare te vinden waar in het voorjaar de kievitsbloem weelderig bloeit. Uniek in Europa, alleen langs de Loire in Frankrijk  zijn dergelijke uitgestrekte hooilanden met bijzondere vegetatie te vinden.

Samen werkt

In Overijssel is Natura 2000 niet alleen de verantwoordelijkheid van de provincie. Veertien Overijsselse organisaties, van Staatsbosbeheer tot LTO en van Waterschap Vechtstromen tot Natuur en Milieu Overijssel werken samen om Natura 2000 een succes te maken. Dit fotoboek  getuigt van deze samenwerking, het resultaat op dit moment vervat in prachtige foto’s, een ware lust voor het oog en een aanmoediging al die parels  eens te bezoeken.  Parels zijn het zeker, parels in de kroon van Overijssel. En niet achter de IJssel, alsof  het boek alleen voor niet-Overijsselaars is gemaakt.  

'Europese vogels' door David Alderton

Een prachtig boek voor  de liefhebbers van vogels, dit bijna 400 pagina’s tellende boek  met meer dan 1000 foto’s  van de Engelse auteur David Alderton.  De inleiding geeft een korte maar gedegen beschrijving van de anatomie van vogels, vogeltrek, leefomgeving en het observeren van vogels.  Daarna begint de vogelgalerij, prachtige foto’s van honderden vogels onderverdeeld in soorten.  Van elke vogel wordt de familienaam, de soort, de lengte en spanwijdte, de habitat, het legsel en de verspreiding vermeld.

Determinatie

De korte beschrijving per vogel is bedoeld voor determinatie. Zo wordt van de Dikbekfuut, een zeldzame dwaalgast uit Noord-Amerika gemeld dat de onderscheidende kenmerken de korte, dikke snavel en het korte dikke lijf zijn dat doet denken aan dat van de dodaars.  Deze vogel zal in Nederland niet aangetroffen worden, een enkele keer wordt hij in Engeland gezien.  Op de kaartjes wordt met kleuren aangegeven of een vogel het hele jaar of enkel per seizoen in een gebied aanwezig zijn. 

David Alderton

David Alderton groeide op in Engeland en studeerde na de middelbare school diergeneeskunde.  Helaas maakte een allergie hem het werken als dierenarts onmogelijk.  Zijn kennis van dieren gebruikt hij nu voor zijn schrijverschap.  Alderton is ook bekend van radio en tv heeft  een eigen website: http://www.davidalderton.com/

‘Extreme vogels’ door Dominic Couzens

Er is altijd veel vraag naar goede en mooie vogelboeken, de uitgave ‘Extreme vogels’ zal menig vogelliefhebber dan ook in vervoering brengen.  De samensteller Dominic Couzens heeft aan de hand van de prachtigste foto’s de vogels op hun meest extreme eigenschappen gesorteerd.  De langste tenen, de diepste duik, de grappigste fourageur,  de kortste trektocht, de stiekemste bigamist, de grootste bek zijn een kleine greep uit de meer dan honderd kwalificaties waar een vogel bij hoort.

Voorbeelden

Het boek is opgedeeld in vier hoofdstukken: vorm, talent, gedrag en familie met elk meer dan dertig voorbeelden. Van elke vogel wordt de naam en Latijnse naam gegeven, leefgebied en het bijzondere kenmerk.  Op prettige wijze wordt vervolgens een paginalange beschrijving van de vogel gegeven waarbij  de bijzondere eigenschap centraal staat.

Nederlands fotografen

‘Extreme vogels’ is een geweldig kijkboek om telkens weer op te pakken en door te bladeren, een boek waar je niet op uitgekeken raakt. Achterin is een register  en een fotoverantwoording waarin ook enkele Nederlandse fotografen [ Piet Munsterhuis, Frans Lanting, Wim Weenink]  opgenomen zijn.

Roofvogels & uilen in Europa

Hoe vaak zie je , als je over de weg rijdt, niet een buizerd op een weidepaal langs  de kant, spiedend en wachtend op een prooi.  De wegbermen zijn vaak rijk aan muizen, een prima jachtgebied voor de buizerd. Gevaarlijk is het ook, iets te ver de weg op en de buizerd is er geweest.  Deze bekende vogel is dan ook het eerste hoofdstukje in dit prachtige fotoboek over roofvogels en uilen. Meer dan vijftig soorten worden beschreven,  van boomvalk tot visarend, van bosuil tot zwarte wouw.

Europees

Het betreft allemaal Europese vogels. Met kleine pictogrammetjes onder aan de bladzijde kan snel gezien worden waar de vogel leeft, de lengte en spanwijdte, eieren en nestplaats en verspreiding. Verder  het leefgebied als bergen, naaldbos, moeras enzovoort.  Bijzonder overzichtelijk en na twee of drie hoofdstukjes  hoeft de grote legenda al niet meer gebruikt te worden.

Steenuiltjes

Maar bovenal bestaat het boek uit prachtige foto’s. Veel vogels zijn in de vlucht gefotografeerd, van anderen wordt een detail als een oog of de kop getoond. Maar de jonge kiekendiefjes en de kleine steenuiltjes stelen de show. Kortom een prachtig kijkboek voor een herfstige dag. 

Cultuur-historische atlas van de Vecht

Biografie van Nederlands grootste kleine rivier is de ondertitel van dit vuistdikke boek. Het vertelt het verhaal van de rijke geschiedenis van het Vechtdal. De Vecht is een relatief korte rivier, 167 kilometer lang, maar begeeft zich door een zeer afwisselend landschap.  Langs de rivier liggen meerdere dode Vechtarmen in verschillende stadia van verlanding.  Er zijn in het Vechtdal esdorpen, bossen, heide, stuifzand, rivierduinen, havezaten en landgoederen.  Dat geeft het Vechtdal een landelijke uitstraling waardoor mensen al eeuwenlang op het Vechtdal afkomen om van dit prachtige landschap te genieten.

In de eerste hoofdstukken wordt de geschiedenis chronologisch verteld, daarna wordt thematisch op de verschillende aspecten van het Vechtdal ingegaan. Het boek is verluchtigd met de prachtigste foto’s en oude kaarten.  Tussendoor staan portretten van Vechtdalbewoners  zoals Vechtdalkenner en archeoloog Ab Goutbeek, Liesbeth Cremers van Landgoed Vilsteren en Jan Mensink van Landgoed Junne.

De ‘Cultuur-historische atlas van de Vecht’ is een fenomenaal boek dat op toegankelijke wijze geschreven is en waarin werkelijk niets van het Vechtdal vergeten is.