‘Gras’ van Mathijs Deen

Vier generaties tuinlieden, meer dan honderd jaar omspant deze roman.  Beginnend in 1848 bij Willem, tuinbaas op het buiten Broeckvoorde. Of eigenlijk met de dood van deze tuinbaas. Zijn zoon Dirk is nog te jong om hem op te volgen. De jonkheer ziet echter wel potentie in hem. Daarom kunnen hij en zijn moeder op het landgoed blijven wonen. Maar dan wel in een arbeiderswoning, want het huis van de tuinbaas wordt nu aan Donker, die van een nabijgelegen landgoed komt, gegeven. 

Avances

Dirk gaat in de leer bij een ander buitenhuis. Als zijn moeder vijftig wordt, kan hij een paar dagen naar Broeckvoorde. Hij ziet daar de dochter van Donker, Johanna, met haar zou Dirk wel graag tijd doorbrengen. Maar ze wijst hem af, ze moet zijn kille ogen niet. Als haar vader te oud wordt om nog als tuinbaas te fungeren, raadt hij Johanna aan toch op de avances van Dirk in te gaan. Zo kan ze in elk geval op Broeckvoorde blijven wonen. 

Luxemburg

De derde generatie, Willem Pieter, maakt naam als kweker. Gaat zelfs naar de Hortus in Groningen om meer over zaden en kweken te leren. Botst daar met de leiding die de leer van Darwin aanhangt. Hij wil daar niets mee te maken hebben, voor hem geldt de christelijke leer. Zijn zoon Pieter jr. had graag lang in het leger gediend. Wil wat van de wereld zien. Helaas kan dat niet, maar als er een aanbod komt om in Luxemburg tuinbaas te worden, grijpt hij dat met beide handen aan. 

Passie

Vier generaties tuinlieden, elk gebonden aan hun eigen tijd en navenante inzichten. Elk met een passie voor gras. Mathijs Deen weet daar een prachtig verhaal van te maken. De rangen en standen, de verstandshuwelijken, met weinig woorden weet hij sfeer te scheppen, brengt de personages tot leven. Niet spectaculair, het lijkt ook zo makkelijk geschreven, maar elke zin is raak, geen woord is overbodig. 

Mathijs Deen is bekend van zijn Waddenthrillers, waarin een eigengereide Texelaar de hoofdrol speelt. Daarnaast schrijft hij korte, puntige romans zoals ‘Het lichtschip’ en ‘Onder de mensen’.

‘Onder de mensen’ van Mathijs Deen

Als maker van Boek van de Week heb ik zo mijn voorkeuren. Eén daarvan is de schrijver Mathijs Deen. Elk boek van hem is wat mij betreft raak. Of het een Waddenthriller is of een roman als ‘Onder de mensen’’, Deen pakt mij in met zijn korte bondige taal, zijn verhaallijnen, de sfeer en bijzondere karakters.  ‘Onder de mensen’ is niet echt recent, toch wil ik er, op de valreep van dit jaar, aandacht aan besteden. 

Contactadvertentie

Jan is een stoere, stugge boer op het Groninger platteland. Zijn boerderij ligt vastgeplakt aan de zeedijk, hoog vanuit de schuur kun je de zee zien. Hij woont er alleen, zijn ouders zijn bij een auto-ongeluk in Oostenrijk om het leven gekomen. Jan wil niet langer in zijn eentje de diepvriesmaaltijden eten die zijn moeder voor haar vertrek naar Oostenrijk voor hem klaargemaakt heeft. In zijn eentje de tachtig hectare graan en bieten verbouwen en oogsten. Jan wil gezelschap, Jan wil seks en als het even kan, ook een kind. Een opvolger.  Jan onderneemt actie, het is de jaren tachtig, datingsites bestaan niet en ook ‘Boer zoekt vrouw’ moet nog uitgevonden worden. Hij zet daarom een contactadvertentie in een landelijke krant. 

Dicht bij de zee

Irene werkt op de afdeling kleine advertenties. Niet dat dit haar droombaan is. Na een documentatieopleiding heeft ze eerst een relevante baan gehad. Haar contract is echter niet verlengd, nu zit ze bij de krant. Ze ziet Jans advertentie binnenkomen en het eerste wat ze denkt is dat zij daar zou willen wonen. Aan de dijk, dicht bij de zee. Dus wat doet ze, ze schrijft als vier verschillende persoonlijkheden brieven aan Jan. Mochten er reacties van anderen binnenkomen, zal ze die zeker tegenhouden, ze is ervan overtuigd dat Jan één van de vier dames zal kiezen. 

Vastbesloten

Dat klopt en Irene reist als de standvastige en enigszins nukkige Wil met de trein naar Groningen.  Het is heel ongemakkelijk als ze samen in de restauratie zitten, Wil dringt eropaan dat Jan haar mee naar de boerderij neemt. Ze is niet benieuwd naar Jan, niet naar het huis, nee, ze wil de zee zien.  Want daar is het haar om te doen! Dat Jan iets anders zoekt, daar maalt ze niet om, Wil is vastbesloten in Groningen te blijven.

‘De redder’ van Mathijs Deen

In Engeland vindt een wandelaar in een grot aan de kust een stoffelijk overschot. Nou ja, wat ervan over is. Dat is niet veel, maar er is een duidelijk aanknopingspunt, de restanten zijn gehuld in een reddingsvest van een boot met de naam Pollux. Het is al snel duidelijk dat het gaat om een gezonken schip in het Waddengebied. Bij het redden van de bemanning waren zowel de reddingbrigades van Ameland als die van het Duitse eiland Norderney betrokken. Ameland bracht de meeste drenkelingen aan land, Norderney zorgde voor de kapitein en twee matrozen. Uiteindelijk werd de kapitein als vermist opgegeven. Dat alles vond zo’n twintig jaar geleden plaats. 

Rimbach

Brigadecommandant van de Marechaussee Geeske Dobbenga krijgt de zaak doorgespeeld. Ze is aan het afbouwen naar haar pensioen, dit zal haar laatste klus zijn. Aan Duitse kant wordt Liewe Cupido ingeschakeld. Maar hij is niet bij de les, zijn hoofd is bij een begrafenis op zijn geboorte-eiland Texel. Daarom wordt de jonge rechercheur Xander Rimbach opgeroepen, hij werkte al eens met Cupido aan een andere zaak, aan hem de opdracht hierin te duiken. 

Garnalen

Allereerst neemt hij contact op met de vermoedelijke dochter van de kapitein. Of zij DNA af wil staan. Dat weigert ze en ook haar moeder wil niet meewerken. Vervolgens gaat Rimbach naar Norderney om met een aantal oud-bemanningsleden van de reddingboot te praten. Veel wijzer wordt hij niet en na het eten van een broodje garnalen gaat hij onderuit en wordt per helikopter naar het ziekenhuis afgevoerd. Het schiet allemaal niet op. 

Dobbenga neemt Ameland voor haar rekening. Ook daar verschillende verhalen, ze kloppen niet met de Duitse versies van het logboek. Maar wie weet na twintig jaar nog precies hoe het allemaal gebeurd is? Nu zijn assistent uitgeschakeld is, moet Cupido zelf wel weer in touw komen. Met tegenzin gaat hij aan het werk. Hoe gaat hij dit volhouden, deze klus die hem zozeer met zijn eigen emoties confronteert? 

Waddenthriller

Mathijs Deen levert weer een puike Waddenthriller af. Hoe gecompliceerd het ook lijkt,  zeker omdat alle karakters afzonderlijk aan het woord komen. Toch is het een fascinerende verhaallijn die naar een onafwendbaar slot toewerkt. Deen kent het Waddengebied door en door, zijn liefde voor landschap en bewoners spat van elke bladzijde.

‘De duiker’ van Mathijs Deen

December is de maand dat je oude bekenden en geliefden weer treft. Onder de kerstboom of op pakjesavond. Zo ook bij ‘Boek van de Week’. Liewe Cupido mag tot die oude bekenden gerekend worden. Alhoewel het meer een nieuwe buurman is die we nu voor de tweede keer ontmoeten. Maar wat voor één! Opgegroeid op Texel als zoon van een Duitse moeder en een Texelse visser. Na zijn middelbareschooltijd gekozen voor een opleiding bij de Duitse politie en nu werkzaam als rechercheur bij de Bundespolizei in Cuxhaven. Waar hij bekend staat als de Hollander. 

Miljoen

Een Terschellings schip op zoek naar een verloren container van de Medea stuit dicht bij de Amrumbank en het eiland Föhr op het wrak van een sinds 1950 vermist schip, de Hanne. Vastgeklonken aan het schip is het lichaam van een man, een duiker. Balen voor de bemanning van het Terschellingse schip, ze hadden graag de lading van de Hanne, voor een miljoen aan koperplaten, stiekem aan land gebracht. Maar nu zit er niets anders op dan het incident te melden bij de Duitse kustwacht. De identiteit van de duiker is al snel bekend, Jan Matz, wrakduiker van het eiland Föhr. Zijn bootje en telefoon worden later in Denemarken aangetroffen. 

Brandbom

Cupido wordt naar de plaats delict gedirigeerd. Samen met zijn hond Vos vertrekt hij uit Wilhelmshaven naar Föhr.  Hij duikt zelf naar het wrak, maakt foto’s, doorzoekt het huis van Matz, het speurwerk is begonnen.  Al snel wordt duidelijk dat niet alleen Jan Matz in de problemen zat, ook zijn zoon Johnny die bij zijn moeder in Wilhelmshaven woont heeft de politie achter zich aan. Johnny wordt ervan verdacht een leeftijdsgenoot in elkaar geslagen te hebben. Bovendien is er een brandbom gegooid naar het huis van het slachtoffer. Rechercheur Judith Schulze heeft de leiding over dit onderzoek. Hebben de twee zaken met elkaar te maken? Willen de stugge kustbewoners hun geheimen blootgeven? Cupido en Schulze hebben er hun handen vol aan. 

Tegendraads

Deze tweede Waddenthriller van Mathijs Deen voldoet weer helemaal aan de verwachtingen. Sfeervol, spannend en met veel gevoel voor de eilanders en kustbewoners geschreven. Cupido blijft een eigengereide, tegendraadse politieman, die de Duitse hiërarchie graag aan zijn laars lapt. Een echte aanrader, dit tweede deel kan los van het eerste gelezen worden.

‘De Hollander’ van Mathijs Deen

Drie Duitse wadlopers hebben zich voorgenomen om van Greetsiel naar het eiland Borkum te lopen. Jarenlang hebben ze zich voorbereid. Hun uitrusting staat klaar bij een horecagelegenheid dicht bij de kust. Als het zover is is één van hen in Engeland, hij kan dus niet mee. De andere twee vertrekken toch. 

Verrassing
Voor opperwachtmeester Geeske Dobbenga is het haar laatste patrouille op de RV180. Ze gaat over een maand de marechaussees verlaten. Ze weet wat het betekent zo’n laatste vaart, een rustige route en een verrassing op het eind. Maar de verrassing komt al na een half uur, ze treffen een drenkeling op een zandplaat in de monding van de Eems aan. De vloed komt op, na wat foto’s gemaakte te hebben, wordt het lichaam snel aan boord gebracht en gaat het terug naar Eemshaven.  

Conflict
De identiteit van de verdronkene wordt vastgesteld, het is de Duitser Klaus Smyrna. De Duitse autoriteiten eisen dat de Nederlandse politie het onderzoek aan hen overlaat. Maar dat is aan dovemans oren gericht. De Nederlanders blijven op hun strepen staan. Een internationaal conflict lijkt geboren. De Duitse politie stuurt daarom heimelijk hun rechercheur Liewe Cupido eropuit. Geboren Duister, opgegroeid op Texel, een echte Waddenman die de aard van de bewoners aan beide zijden van de Eems door en door kent. 

Vragen, vragen, vragen
Cupido, door zijn eigengereidheid ‘De Hollander’ genoemd, komt van een familiebezoek op Texel. Hij kan op weg naar huis mooi even langs Eemshaven gaan waar net het lichaam van Smyrna van boord wordt gebracht. Dobbenga ontvangt hem hartelijk maar veel wijzer kan ze hem niet maken. Als op Borkum een verwarde wadloper aankomt, blijkt dat de tochtgenoot van Smyrna te zijn. De man is hopeloos in de war, Cupido ontfermt zich over hem, brengt hem zelfs thuis. Wat is het verband tussen de twee? Waar is de derde wadloper? Wie heeft er baat bij een dode Smyrna? Ging het wel om hem? Vragen, vragen, vragen. Cupido volgt zijn eigen pad en ontdekt de onthutsende waarheid over deze wadlopers. 

Humor
‘De Hollander’ is de eerste Krimi van Mathijs Deen. Hiervoor schreef hij al over de Wadden en publiceerde ook ‘Het Lichtschip’. ‘De Hollander’ is niet alleen een thriller maar heeft ook de onderkoelde humor van de Noorderlingen. Zijn boeken verschijnen zowel in Nederland als in Duitsland.  

‘Het lichtschip’ van Mathijs Deen

Lammert is in de jaren zeventig van de vorige eeuw kok op het lichtschip de Texel* dat voor de kust bij Den Helder ligt. Vier weken op, twee weken af.  Lammert  is als het lichtschip zelf, een baken in de keuken. Hij kookt lekker, is onberispelijk en bedient de bemanning op volgorde van dienstjaren. Het is de vaste regelmaat van de maaltijden die het saaie leven aan boord dragelijk maken. De bemanning is verantwoordelijk voor het lichtbaken, de misthoorn, noteert alle langsvarende schepen en doet metingen voor het KNMI. 

Onrust
Op een dag in juni voelt Lammert echter een onrust. Het begint met een schip dat veel te dicht langs de Texel vaart. Het lichtschip beweegt mee op de golf die wordt veroorzaakt. Vanaf dat moment verandert er iets in zijn hoofd. Op verlof thuis haalt hij weer eens het kookboek van zijn moeder tevoorschijn. Een kookboek gemaakt in een kamp in Indonesië. Waar hij samen met zijn moeder zat.  Eén recept springt eruit, het recept van het stoofvlees van een geitenbokje. Lammert gaat naar de plaatselijke boerin en vraagt naar een bokje. Hij krijgt het van haar. Gratis en voor niets. 

Stoofpot
Lammert smokkelt het bokje mee naar de Texel. Het is een vrolijk jong diertje, de jongste matroos geeft hem twee keer per dag de fles. Het bokje eigent zich het schip toe, overal is hij te vinden, van het ruim tot aan de stuurhut. Hij vertedert, maar zijn lot staat vast, hij zal eindigen in de stoofpot waar Lammert zo naar uit kijkt. 

Zee, zon, wind
Deen beschrijft in heldere, beeldende taal het leven op het lichtschip. Hoe velen in een eigen wereldje vertoeven als ze er aan het werk zijn. Hoe het geitenbokje de verhoudingen onderling doet veranderen. Het voelt alsof jezelf aan boord bent, je ruikt de zee, je voelt de zon en de harde wind laat je haar wapperen. 

*Een lichtschip is een lichtbaken op volle zee, op de plaats waar een vuurtoren zou moeten zijn, maar waar de bouw hiervan niet mogelijk is. Vaak liggen lichtschepen in de omgeving van zandbanken of andere voor de scheepvaart gevaarlijke gebieden. Lichtschepen kunnen zowel bemand als onbemand zijn.