‘Het experiment’ van Jo Spain

Dani MacLochlain is in 2014 lelijk in de steek gelaten door haar Franse vriend Theo Laurent. Beiden studeerden ze aan de St. Edmunds Universiteit in Dublin, hij medische wetenschappen, zij geschiedenis. Dani was wanhopig, heeft in haar angst om hem zelfs zijn verschrikkelijke vader gebeld. Die wil niets van een verdwijning weten. Theo heeft hem een mail gestuurd dat hij op reis wil, tot zichzelf wil komen, niets aan de hand dus. Maar Dani weet absoluut zeker dat Theo haar niet zomaar in de steek zou laten. Er is hem iets ergs overkomen. De enige die haar daarbij steunt is Theo’s tante Aimee. Ook zij gelooft niet dat Theo in het niets is verdwenen. 

Dementie

Het is 2024 als Dani terugkomt op St. Edmunds. Ze gaat geschiedenis doceren, kan intern op de universiteit wonen. Het verbaast sommige oudgedienden dat Dani terug is. Toen haar vriend verdween, hij is nooit meer ergens aangetroffen, is Dani gestopt met haar studie. Maar ze heeft volgens haar papieren elders haar opleiding voortgezet en is succesvol afgestudeerd. Zelf vindt ze het fijn terug te zijn, zo kan ze ook geregeld haar moeder bezoeken die aan dementie lijdt en in de laatste fase van de ziekte is. 

Addertje onder het gras

Wat niemand echter weet is dat Dani inmiddels een heel andere rol speelt. Dat haar terugkomst niets te maken heeft met haar liefde voor geschiedenis. Maar alles met een langlopend onderzoek naar dementie. De resultaten van het onderzoek zijn fraai, bijna te mooi om waar te zijn. En als dat het geval is, zit er meestal een addertje onder het gras. Gaat het Dani lukken de waarheid boven water te krijgen? En wat heeft het te maken met de verdwijning van Theo? Of staan die twee zaken geheel los van elkaar. 

Auteur Jo Spain volgt twee verhaallijnen om alles op te klaren. De lijn in 2014 met een wanhopige Dani, in 2024 is ze daarentegen een doelgerichte speurder, vast van plan de daders te ontmaskeren.

Spain heeft haar sporen in de misdaadliteratuur inmiddels wel verdiend, verschillende van haar titels zijn al in Nederlands vertaald. Verder schrijft ze mee aan de scripts van de tv-serie ‘Harry Wilde’ die bij ons via de BBC-NL te bekijken is.  

‘Sugartown’ van Caragh Maxwell

Twintiger Saoirse komt na vijf jaar Londen terug op het Ierse platteland. Berooid klopt ze aan bij haar moeder. Ze kan namelijk geen kant meer op. Haar vriend James heeft haar in de steek gelaten, de universitaire studie die ze begon stopte al naar een paar maand, ze heeft haar spullen gepakt en van het laatste geld een ticket naar Ierland gekocht. Niet dat ze graag bij haar moeder is. Ze hebben een nogal lastige relatie met elkaar. Haar ouders zijn toen Saoirse nog jong was gescheiden.  Hij was een dronkenlap, haar moeder depressief en zoekende. Alles veranderde toen zij een nieuwe man tegenkwam, trouwde en nog eens drie dochters kreeg. Saoirse voelde zich te veel, had te veel gezien, te veel gehoord, te veel verleden bij zich. 

Huishoudgeld

Nu ze terug is, neemt ze weer contact op met haar vriendin Doireann. Ze gaan uit, ze gaan zich te buiten. Saoirse wil “meer van alles: meer drank, meer coke, meer sigaretten, meer mensen, meer dansen, meer nacht. Ik wil dat de zon nooit meer op komt”. Een beetje zoals haar vader leefde, toen ze klein was. Zoals haar moeder het deed, tot ze op twintigjarige leeftijd zwanger van haar werd. Haar ouders probeerden het, goede ouders te zijn, tot er weer een ‘Slechte Vrijdag’ aanbrak en haar vader met het huishoudgeld verdween en er een zwarte wolk over haar moeder neerdaalde. 

Afgrond

Via Doireann leert ze Charlie kennen, ze valt voor hem als een blok. Is tot over de oren verliefd, kan alleen aan hem denken. Ze krijgt een baantje en met het kleine beetje geld dat ze verdient kan ze net al haar uitspattingen betalen. Thuis bij haar moeder gaat het van kwaad tot erger, alleen haar zusjes kunnen nog tot haar doordringen. Als het erop lijkt dat Charlie haar laat zitten, gaat het finaal mis. Blijkbaar kon ze toch nog dieper vallen, was de afgrond dichterbij dan ze dacht. 

Caragh Maxwell maakt indruk met deze debuutroman. Ze is een veelbelovende jonge Ierse auteur, die het beroerde leven van twintiger Saoirse op lichte toon vertelt. Een beetje afstandelijk misschien, maar ze zet wel precies de goede toon. Maxwell schreef al veel voor internet en volgde vervolgens een opleiding creative writing. Haar eerste boek is alom enthousiast ontvangen.

‘De jongen van zee’ van Garrett Carr

Ambrose en Christine Bonnar wonen met hun peuter Declan in het Ierse Donegal. Ambrose is visser, samen met zijn maat Tommy brengt hij wekelijks vis binnen. Christine werkt in het hotel van het dorp. Op een dag is er een baby aangespoeld. Wonderbaarlijk gered door de dorpsgek, gaat het kind van gezin naar gezin om er een nachtje door te brengen. Als Ambrose de baby ophaalt weet hij binnen een half uur dat hij het jongetje wil houden. Dit prachtige kind gaat hun gezin niet meer verlaten. 

Levensbestemming

Christine is wat bedenkelijker, maar ze is makkelijk over te halen. Alleen peuter Declan gromt en bromt, hij moet die indringer niet. Ook Christines zuster Phyllis ziet er geen heil in. Wonend op loopafstand van haar jongere zus heeft ze alles door wat daar in huis gebeurt. Zelf zorgt ze voor hun vader Eunan die na een hersenbloeding totaal afhankelijk van haar is. Phyllis verandert, verzuurt, ze ziet de hulp die ze haar vader biedt als haar levensbestemming. 

Opzouten

Brendan, de vondeling, is een buitenbeentje in het dorp. Gaat stilletjes zijn eigen gang, zwerft langs de kust en komt bij zonderlingen over de vloer. Hij luistert naar hun verhalen en zo jong als hij is, bemoedigt hij ze. Het geeft hem een reputatie die Ambrose en Christine niet prettig vinden. Toch gedogen ze het, het is een fase, het gaat wel weer over. Declan zet zich echter sterk tegen zijn adoptiebroer af, het liefst zou hij hem voorgoed laten verdwijnen. Hij trekt veel naar opa Eunan. De oude man, die een echt een lastig portret is, sterkt hem in zijn idee dat Brendan niet deugt, dat hij op moet zouten. 

Zo verlopen de jaren, de visopbrengst loopt achteruit, Ambrose’ maat Tommy gaat alleen verder met steeds grotere trawlers, Ambrose heeft de trein gemist met zijn hardnekkige voorkeur voor zijn houten schip. Het gezin vervalt in armoede, de onderlinge verhoudingen worden scherper en scherper. 

IJzingwekkend

Het dorp, de verteller van het verhaal, ziet het allemaal gebeuren. Ze hebben een sterke mening over van alles en nog wat. De invalshoek van het verhaal is behoorlijk origineel, in het begin is het wel even wennen, wie is die wij? Carr vertelt op rustige toon dit bijzondere en soms ijzingwekkende verhaal dat boeit tot de laatste bladzijde.

‘Juno en Legs’ van Karl Geary

Dublin jaren tachtig van de vorige eeuw. Juno groeit op in een achterstandswijk. Haar moeder verstelt kleding, haar vader drinkt veel en doet weinig. De inkomsten zijn een uitkering die in alcohol verdwijnt en de kleine bedragen die maar moeder verdient met haar verstelwerk. Op school is Juno een buitenbeentje. Altijd een grote mond tegen de zuster en de pater. Ook haar klasgenoten krijgen ervanlangs. 

Zwanger

Thuis is het niet anders. Vooral haar vader is een mikpunt van haar woede. Met haar moeder kan ze het redelijk goed vinden, maar er wordt meer gecommandeerd dan dat er gepraat wordt. Haar grote zus Derry is op haar zestiende zwanger vertrokken. Zoals Juno bij haar vader geen goed kan doen, zo was Derry het ondergeschoven kind bij hun moeder. 
Kasboekje

Legs groeit op in dezelfde wijk. Een moeder met smetvrees, de pater die wel erg vaak langskomt, en ook hij het buitenbeentje op school. Daarin vinden Juno en Legs elkaar. Samen smeden ze wilde plannen om de wrede pater en zuster op school te pakken te nemen. Wraak te nemen voor de vele onterechte straffen die ze krijgen. Samen kunnen ze de wereld aan, denken ze. Maar ze zijn nog jong, twaalf nog maar en ze kunnen de consequenties van hun daden niet overzien. Zoals Juno haar moeder denkt te helpen door met haar kasboekje langs de slecht betalende klanten te gaan. Er komt een rel van, uiteindelijk moet de Singer naaimachine naar de pandjesbaas en zit haar moeder zonder werk. 

Ondergang

Alles wat Juno en Legs aanpakken lijkt of voor de één of voor de ander slecht af te lopen. Alsof ze elkaars ondergang bewerkstelligen. Als ze ouder worden is het niet anders. Niet dat ze voortdurend in elkaars nabijheid zijn, soms zien ze elkaar jaren niet. Toch blijft de band. Is het de afgrond waar ze samen onherroepelijk op af lijken te gaan of is er toch nog een sprankje hoop op betere tijden? 

Desastreus

Karl Geary zet een rauw beeld neer van de jaren tachtig in Dublin. Het enige lichtpuntje is de bibliotheek waar mevrouw H. Juno van boeken voorziet en waar altijd een plekje voor haar vrij is. En er is de liefde, de eindeloze liefde, tussen Juno en Legs, onvoorwaardelijk, desastreus en boeiend tot het bittere eind.

‘Een volmaakte eenheid’ van Tammye Huf

Henry O’Toole is nog een tiener als hij met zijn twee zusjes het door honger geteisterde Ierland verlaat om een nieuw bestaan in Amerika op te bouwen. Zijn twee zusjes overleven de barre tocht niet, Henry komt meer dood dan levend aan in New York.  Wat hij gelijk merkt is dat Ieren niet welkom zijn. Overal hangen de bordjes die hen buitensluiten. Er zit dus niets anders op dan landgenoten op te zoeken. Het toeval help hem een baantje te vinden bij een smidse. Hij verandert zijn naam in Taylor, dat klinkt tenminste niet zo Iers. Na een incident waarbij hij vecht om leven en dood komt hij in het bezit van een smidse: een los aambeeld, paard en wagen en gereedschap. Hij trekt naar het zuiden op zoek naar werk en komt zo in Virginia op de plantage Jubilee. 

Veiling
Sarah wordt op een veiling verkocht aan Meester Johnson, eigenaar van Jubilee. Ze moet zich bezighouden met het kind van de Johnsons, Thomas. Hij heeft een val van een paard gemaakt, is ziekelijk en angstig. Sarah moet ’s nachts bij hem blijven om hem te kalmeren. Overdag zoekt ze kruiden waarmee ze Thomas hoopt te genezen. Het gaat al gauw beter met de jongen, Sarah lijkt haar plaats veroverd te hebben. Ze is al snel op de hoogte van wat er op Jubilee speelt. De vreselijke graag ranselende opzichter Mulch. De zeer vrome Johnson die een voorbeeldige plantage-eigenaar wil zijn. De slaafgemaakten die elk hun eigen angsten en rancune hebben. En de smid die ze dagelijks ziet. 

Verfoeid
Zo leren Henry en Sarah elkaar kennen. Ze voelen zich tot elkaar aangetrokken. Maar het is een verboden liefde, immoreel, verfoeid door iedereen om hen heen. Het brengt onrust. Elke keer gaat het op het nippertje goed, worden ze net niet betrapt. Maar hoe lang zal dit goed gaan? Kunnen ze ontsnappen aan het tirannieke regime? Of zijn ze gedoemd eeuwig gescheiden te blijven. 

Bizar
Veel lezers zullen het boek met liefde lezen maar ook denken dat het zo onwaarschijnlijk is, te bizar om waar te zijn. Toch is de werkelijkheid de basis van deze roman. Sarah en Henry zijn Tammye Huf’s betovergrootouders. Naast de familieverhalen heeft Huf zich ook uitgebreid gedocumenteerd over plantages, politiek en het leven in slavernij. Het levert een schitterend maar soms ook zeer pijnlijk boek op waarin de ontluisterende realiteit van slavernij niet geschuwd wordt.