‘Geen dag zonder de IJssel’ van Wim Eikelboom

19 maart : “Noodpontje. Als de IJssel flink buiten de oevers gaat, komt het buurtschap Fortmond op een eiland te liggen. Gemeente Olst-Wijhe zet dan een noodpontje in om de bewoners van en naar huis te brengen. Ook scholieren maken gebruik van deze tijdelijke hoogwaterservice” Dat is de tekst die bij woensdag 19 maart hoort. Olsternaren en Wijhenaren leven dagelijks met de IJssel, zij weten hoe het werkt, hoogwater, de pont die eruit ligt, de koeien die uit de uiterwaarden gehaald worden, de camping die evacueert.

 Lugubere vondsten

De ingewanden van de IJssel liggen bij Wijhe. Hier vond een sportvisser een menselijk been, kwam er een auto met lijk boven water en dreef het stoffelijk overschot van een man door de vaargeul. Dat komt doordat de vaargeul van de rivier hier op zijn smalst is. Door de hogere stroomsnelheid en de bewegingen van de scheepvaart, wordt ook het diepste water in gang gezet. Vandaar de lugubere vondsten.  Op 24 juni is het allemaal te lezen. 

Ereprijs

In december 1929 is de rivier bevroren en maakt postbode Vinke uit Wijhe de oversteek over het ijs om de post in Marle te bezorgen. Rondom Olst en Welsum zijn de restanten van de IJssellinie te vinden. Opgeworpen om de Russen te stoppen, mochten ze naar West-Europa komen. In juli zijn bij Fortmond de graanakkers met bloeiende inheemse akkerkruiden te bewonderen. Biologisch geteeld zonder kunstmest en pesticiden. In mei wordt verhaald over een geslaagde reddingspoging van de liggende ereprijs.  Was alleen nog bij Olst in de natuur aanwezig maar bloeit nu ook langs de Vecht. 

De IJssel stroomt altijd door mij heen

Bij elke dag van het jaar wordt iets over de IJssel, zijn bewoners, de geschiedenis, het bedrijfsleven, de landbouw, de natuur, de cultuur of ook de literatuur verteld. Alles gaat vergezeld van prachtige foto’s, tekeningen en afbeeldingen van schilderijen. De informatie beperkt zich niet alleen tot Olst en Wijhe, het hele stroomgebied komt aan bod. Het is een prachtige aanvulling en verdieping op de tv serie met Huub Stapel die in 2023 uitgezonden werd. Auteur Kader Abdolah verwoordt het prachtig: “De IJssel stroomt altijd door mij heen”. Zo zal het veel bewoners langs de IJssel vergaan, de rivier is er altijd, zelfs als je, zoals ikzelf, al lang niet meer in de buurt woont.

‘Kiek in het Vechtdal’ van Wim Eikelboom en Gijs Dragt

Vijftig verhalen over levend erfgoed langs de Overijsselse Vecht is de lange ondertitel van dit boek. Een ondertitel die de lading perfect dekt maar nog niets prijsgeeft van de grote variatie in verhalen en de prachtige foto’s. De Vecht is niet heel lang, is in de jaren twintig van de vorige eeuw ook nog eens dertig kilometer ingekort, maar herbergt vele bijzondere verhalen. 

Verdwenen

Neem nou de derde klok van de kerktoren in Ommen. Ooit hingen er drie in de toren maar op een dag was de derde klok weg. Verdwenen. Weggehaald door dieven? Vijandige troepen? Op weg naar een nieuwe eigenaar? In de Vecht getuimeld? Wie het weet mag het zeggen. Er werd gezocht in de buurt van de brug. Er werd koper gevonden. Maar een twaalf meter diepe klok opgraven? Dat doen ze echt niet in het Vechtdal. Veel te duur. 

Stroop

Ook tradities worden genoemd. Met Pasen eiertikken in Ommen, de versierde eieren in Gramsbergen, de paasvuren. De landhuizen en kastelen, archeologische vondsten, kunst langs de Vecht, de boerenmarkt in Vilsteren (terug van weggeweest), lekkernijen als de Dalfser mop, het Vechtdalbier, het komt allemaal ter sprake. Ooit kwam koning Lodewijk Napoleon door het Vechtdal op weg van Zwolle naar Coevorden. Het gezelschap had haast, Ommen reisde hem snel na. Bij Loozen werd hij ingehaald, Ommen smeerde flink met stroop en ging duizend gulden rijker terug naar huis. Het betere lobbywerk. 

Goutbeek

Al deze kostelijke verhalen, zoveel informatie over het Vechtdal, waar hebben de auteurs ze vandaan? Een belangrijke, bijna onuitputtelijke bron is Ab Goutbeek uit Dalfsen. Amateurarcheoloog, vlinderverzamelaar (zijn collectie is nu in museum Naturalis in Leiden), deskundige wat betreft hooibergen en met 1600 lezingen achter de rug een bekende voor iedereen met belangstelling voor de streek. 

Cadeau

Tegenwoordig is het Vechtdal vooral bekend door het toerisme. Met Krishnamurti kwamen begin twintigste eeuw de eerste reizigers, gevolgd door de scouts van de Baron van Pallandt. De laatsten komen nog steeds, ook wemelt het van de campings, de kronkelige rivier blijft bezoekers trekken. Toch zijn er nog mooie rustige plekken waar het goed toeven is. Lees dit boek en trek eropuit. Bezoek al die mooie locaties in het prachtige rivierlandschap. Neem het boek, dat ook een perfect cadeau is, mee als gids of geniet na met de prachtige foto’s.