‘Paris’ van Bert Wagendorp

‘Paris’ is het derde deel in de memoires van Abel Sikkink, de jonge journalist, die als jongetje met zijn gezin in 1847 vanuit de Achterhoek naar Amerika emigreerde. Bij hun tocht naar hun nieuwe thuis, komt het gezin om bij een scheepsramp op het Eriemeer, alleen Abel overleeft het. Hij denkt dat ook zijn jongere broer Antonie ontkomen is, maar niemand heeft de jongen na de ramp gezien. Abel wordt opgevangen door een jong gezin, krijgt een goede opleiding, wordt journalist van de lokale krant en verhuist daarna naar New York, voor een baan bij de New York Herald. 

Trein naar Parijs

Vervolgens doet hij, samen met zijn jeugdvriend Kalle, verslag van de gruwelijke en bloedige Burgeroorlog. Overleeft een aanval van tyfus, en gaat in 1867 samen met zijn vrouw Sandra en vriend Kalle op reis naar het Beloofde Land.  Sandra is de hele overtocht zeeziek, ze wil in de eerste stop-over in Marseille niet verder reizen. Aangezien Abel de reisgenoten aardig zat is, is het een makkelijk besluit niet verder te gaan maar de trein naar Parijs te nemen. Daar kan hij het correspondentschap van de NYHerald op zich nemen. 

La Commune

Het is een hectische tijd in de Franse hoofdstad. Het verschil tussen arm en rijk is enorm, er zijn maar weinig welgestelden die daar verandering in willen brengen. Verder dient zich een conflict met Pruisen aan. Uiteindelijk belegeren de Pruisische troepen Parijs, is er hongersnood onder grote delen van de bevolking, alleen voor de rijken verandert er weinig. De overgave krijgt nog een lelijk staartje als de volgelingen van de Commune, mensen die vechten voor gelijkheid en broederschap door de Franse regeringstroepen in de pan gehakt worden. Tienduizenden doden, de straten liggen vol met lijken, het lijkt alsof Abel terug is op de Amerikaanse slagvelden. 

Documentatie

Ook dit deel van de trilogie blijft boeien. Wel lijkt het alsof Abel wat meer afstand neemt, mogelijk hard geworden door zijn ervaringen tijdens de Burgeroorlog.  Wagendorp weet enorm veel geschiedenisfeiten in een verhaalvorm te gieten, het is geen opsomming, het zijn ‘echt’ de memoires van Abel Sikkink. Wat een werk moet dat geweest zijn, al die documentatie van al die historische personen die hij tegenkomt. Mijn kennis van deze periode in de geschiedenis is door dit boek in elk geval flink vooruitgegaan.

Klik hieronder voor de eerdere delen van de trilogie:

Phoenix

Kalle

‘Kalle’ van Bert Wagendorp

December is de maand dat je oude bekenden en geliefden weer treft. Onder de kerstboom, op pakjesavond of bij de oliebollen. Zo ook bij ‘Boek van de Week’. Deze week is Abel Sikkink onze oude bekende. In 1847 emigreerde hij met zijn ouders, twee zusjes en zijn broertje vanuit de Achterhoek naar de VS. De overtocht was bar, de aankomst ontnuchterend en de vervolgreis catastrofaal. Bij de overtocht op het Eriemeer breekt brand uit op hun boot de ‘Phoenix’, het hele gezin verdwijnt in de golven, alleen Abel spoelt meer dood dan levend aan. De anderen zijn allemaal omgekomen. 

New York

Abel wordt opgenomen in een Zeeuws-Amerikaans gezin en ontwikkelt zich als een taalvaardige jongen die voor de plaatselijke krant gaat schrijven. Samen met zijn jeugdvriend en fotograaf Kalle belandt hij in New York om voor een gerenommeerde krant te gaan werken. Ze ontmoeten veel belangrijke mensen uit de wereld van kunst en cultuur. 

Burgeroorlog

Nu is het september 1861, de oorlog tussen de Noordelijke en de Zuidelijke Staten, later bekend als de Burgeroorlog, breekt uit. Abel en Kalle volgen in een wagen, omgebouwd als donkere kamer en redactielokaal, de troepen van de Noordelijke Staten. Ze maken kennis met de generaals Grant en Lee, hoofdrolspelers in de oorlog en volgen de troepen, die telkens weer in grote veldslagen elkaar te lijf gaan en met duizenden tegelijk omkomen. De kille berekening waarmee ze door de generaals hun dood tegemoet gestuurd worden. De veldhospitalen waar de diagnose vaak een amputatie van een arm of been is. Meestal zonder enige verdoving. Ze blijven de oorlog volgen tot in 1864 het noodlot toeslaat. Kalle raakt gewond en het is de vraag of hij ooit nog als fotograaf zal kunnen werken. 

Cliffhanger

Bert Wagendorp heeft een heel prettige manier van vertellen. Op een rustige en nuchtere toon verhaalt hij van de gruwelijkheden in de Burgeroorlog. En ondanks die gruwelijkheden ervaren de hoofdpersonen hun belevenissen toch ook als avontuurlijk. Waarbij het halen van een scoop (als eerste baanbrekend nieuws melden) dan voorrang heeft op hun veiligheid. Het is aan te raden eerst ‘Phoenix’ te lezen en er volgt nog een derde deel. ‘Kalle’ eindigt met een cliffhanger zoals je ze maar zelden ziet. Je wilt onmiddellijk aan het laatste, nog niet verschenen deel beginnen.

‘Phoenix’ van Bert Wagendorp

Abel Sikkink is acht jaar als zijn ouders in 1847 besluiten naar Amerika te emigreren. Abels moeder is helemaal in de ban van een afgescheiden dominee, zijn vader gaat erin mee maar is wel iets rationeler. Ze zijn niet de enigen uit Winterswijk en omgeving, de dominee heeft veel aanhangers. Ook het gezin van zijn vriendje Kalle maakt de oversteek. Samen trekken ze op op de boot naar Amerika. Waar velen ziek en beroerd worden, schieten Kalle en Abel te hulp. 

Brand
Bij aankomst in New York blijkt de geheel betaalde reis alleen verder te kunnen gaan met bijbetaling. Zo gaat het ook verderop op het Eriemeer. Ze zijn geboekt op een goede stabiele boot maar op het laatste moment worden ze omgeboekt naar de Phoenix. Kalle’s vader weigert op deze moderne boot te stappen. Het is hun redding van een wisse dood. Op de Phoenix breekt brand uit en de meeste opvarenden komen om. Abel redt het vege lijf en spoelt meer dood dan levend aan in Sheboygan, Wisconsin. Hij wordt liefdevol opgenomen in een Zeeuws-Amerikaans gezin, zijn ouders, broertje en zusjes hebben het niet gered. 

Kien
Samen met Kalle gaat hij naar school. Zijn pleegmoeder merkt al snel dat Abel een kiene jongen is. Ze spoort hem aan veel te lezen. Ook om snel Engels te leren. Het gaat hem goed af. Met elk boek wordt zijn wereld groter. Hij ontdekt ook het plezier van schrijven. En met deze vaardigheden komt hij na jaren bij de lokale krant gewerkt te hebben bij de New York Herald. Kalle is hem al voorgegaan. Hij wijdt zich aan de fotografie. Kalle introduceert Abel in de literaire en kunstkringen. Samen gaan ze het maken, ontmoeten beroemde personen, staan midden in de actuele gebeurtenissen maar denken ook vaak terug aan hoe ze naar Amerika gekomen zijn. 

Ds. Van Raalte
Bert Wagendorp brengt het verhaal op een rustige, kalme maar wel levendige manier. Je waant je tijdens het lezen in de negentiende eeuw, je ontmoet door Abel bekende personen uit die tijd. Het verhaal heeft tig voetnoten, personen en situaties worden nader uitgelegd. En voor Ommenaren interessant: het gesprek dat Abel met Ds. Van Raalte heeft. ‘Phoenix’ is het eerste deel van een trilogie en berust op waargebeurde feiten.