‘Stad 40’ van Natasha Pulley’

De Russische biochemicus Valery Kolkhanov zit gevangen in de Goelag in Siberië. Tien jaar dwangarbeid heeft hij gekregen. De beschuldiging was vaag maar voor de rechtbank concreet genoeg hem daarnaartoe te verbannen. Het is 1963, zes jaar heeft hij van zijn straf uitgezeten en heeft het tot nu toe ternauwernood overleefd. Toch wordt híj, ondanks zijn kleine gestalte, gerespecteerd. Dagelijks mag hij de kampcommandant lesgeven in de natuurwetenschappen. Dat levert hem een karige maaltijd op, meer dan de anderen te eten krijgen. 

Stage in Berlijn

Stomverbaasd is hij als hij op een nacht opgehaald wordt en samen met een KGB-agente in een truck op weg gaat. Waarnaartoe? Hij heeft geen idee. Hij denkt zijn dood tegemoet! Na een tussenstop op een vliegveld, hij mag zowaar douchen, belandt hij in Stad 40. Hier treft hij de oud-promotor van zijn stageplek in Berlijn. Professor Elena Resovskaja werkte daar in 1937 op een instituut voor erfelijke biologie en rassenhygiëne. Hij mocht als jonge student met haar meelopen. Het is vreemd haar hier weer terug te zien. 

Omfloerst

Wantrouwen zit sinds zijn gevangenneming en verblijf in Siberië diepgeworteld in zijn systeem. De KGB heeft in Stad 40 duidelijk de touwtjes in handen, de studenten zijn er niet vrijwillig, de radioactiviteit is hoog, het instituut waar Valery nu woont en werkt is in alle opzichten verdacht. Bovendien zeggen de mensen voortdurend iets anders dan ze werkelijk bedoelen. Er wordt omfloerst gesproken, toch weet Valery een aantal feiten boven water te krijgen. Binnen de strenge restricties krijgt hij contact met een groep bewoners die weet van de sterke straling maar weer op hun oude woonplek is neergestreken. 

En dan is er Sjenkov, hoofd van de KGB, nietsontziend, schiet rustig een dwarse bewoner dood. Vriend of vijand?  Moet hij deze man vrezen of ligt het allemaal anders? 

Actueel

Stad 40 bestaat echt. Het ligt in de Kaukasus en er heeft in 1957 een kernramp plaatsgevonden. Afval van de fabriek werd in de rivier de Tetsja gedumpt waarmee de wijde omgeving besmet werd.  Ook nu nog staat er nog een opwerkingsfabriek waar onder andere polonium gemaakt wordt. Polonium waarmee in 2006 Litvinenko werd vergiftigd.  ‘Stad 40’ is niet alleen heel knap geschreven maar ook heel actueel nu het Rusland van Poetin steeds grimmiger en heimelijker wordt.

‘De koopman van Peru’ van Natasha Pulley

Merrick Tremayne verbeidt zijn tijd op de buitenplaats van zijn familie. Gewond geraakt in China, zijn been is verbrijzeld en geamputeerd, zit hij nutteloos aan te zien hoe zijn oudere ongetrouwde broer het familiegoed verkwanselt.  De buitenplaats is bezaaid met bomen en andere materialen die hun vader en grootvader ooit van hun reizen naar Peru hebben meegebracht.  Als de buitenplaats vrijwel failliet is en Merrick niets anders wacht dan een pastorie op het platteland komt de redding uit onverwachte hoek.  De Britse overheid vraagt hem samen met zijn kameraad Clements Markham naar Peru te gaan om er stekjes van de kinaboom te stelen. Er heerst een malaria-epidemie in India en Peru heeft het monopolie op het enig werkende medicijn, kinine.

Missie

Samen komen ze in januari 1860 aan in Peru. Na een tussenstop in een havenstadje trekken ze onder het mom van een zoektocht naar zeldzame koffiebonen  samen met hun begeleider Raphael het hooggebergte in.  Tremayne merkt al snel dat de indiaanse priester Raphael, hij spreekt zowel Spaans als (ouderwets) Engels,  op de hoogte is van hun geheime missie. De twee voelen een zielsverwantschap die na de dood van Markham  alleen maar sterker wordt.  Beetje bij beetje begint Tremayne het leven in het hooggebergte te doorgronden waarbij de geschiedenis van de streek een grote rol speelt en het verleden met zijn vader en grootvader die hier ook  verbleven, nooit ver weg is. Zal het Tremayne lukken met de kinastekjes het land uit te komen en zo het lot van die andere kininejagers, die allen om het leven kwamen, kunnen ontlopen? Of is zijn missie gedoemd te mislukken.

Meeslepend

Na een realistisch begin in Engeland wordt de verhaallijn in Peru al snel magisch realistisch. Bewegende standbeelden van mensen die ooit leefden, gloeiend stuifmeel, rotsen van obsidiaan, Raphael die lijdt aan een vorm van catalepsie en soms tientallen jaren slaapt, zijn een bepalend onderdeel van de roman. Pulley baseert zich daarbij op de geschiedenis van de oude Inca’s en legenden van het Zuid-Amerikaanse continent. Het verhaal is meeslepend, de wazige omgeving, de buitengewone karakters en de magische  wereld die Tremayne laat inzien dat niet alles is wat het lijkt, het laat je niet los.