‘Het licht tussen de vingers’ van Benny Lindelauf

Walter Bronoet is rijinstructeur. Al dertig jaar. Het zit in zijn genen, ook als hij gewoon autorijdt heeft hij de neiging veel aanwijzingen te geven. Het overkomt hem dan ook heel raar als hij tijdens het lessen last krijgt van zijn been. Als hij een situatie na wil tekenen op papier, visuele informatie beklijft beter dan gesproken woord, is zijn ervaring, begint zijn been hevig te trillen. Alsof het van binnenuit zoemt. Een week later gebeurt het weer, bij het achteruit inparkeren. De derde keer is het bijna fataal, de leerling dient een klacht in. De bedrijfsarts beslist dat hij een half jaar uit de running gaat. Wat nu? 

Ooievaars

Voor zijn vrouw Nettie wil hij het niet weten, dat hij langs de kant staat, geparkeerd is. Elke dag gaat hij gewoon naar zijn werk, improviseert als zijn vrouw hem bijna betrapt. Hij zoekt naar een dagbesteding, het wordt vrijwilligerswerk bij een ooievaarsopvang. Bijzonder werk, elke dag eendagskuikens aan de ooievaars voeren, en bijzondere mensen. Maar het went. 

Fataal

Thuis is het ook niet elke dag feest. Hun buurt wordt afgebroken, veel mensen zijn al verhuisd, bij elk verlaten huis komt een dievenlamp te hangen. Het wijst de dieven juist de weg, elke nacht is het wel raak. Ook Walter en Nettie moeten er weg. Maar alle herinneringen uitvlakken, dat is te ingewikkeld. Die aan hun dochter Filippa en zoon Tobias. Beiden zijn ze er niet meer. Al deze gebeurtenissen spoken door Walters hoofd. Het heden en verleden beginnen door elkaar heen te lopen. Dat moet wel fataal aflopen, en dat gebeurt ook bijna. Als Walter op het nippertje wordt gered, vallen alle puzzelstukjes op hun plek. 

Het verhaal van Walter wordt door Lindelauf op een compacte en implicerende manier verteld. Je hebt al snel door dat er meer aan de hand is dan Walter prijs wil geven. Maar wat dat is, blijft lang duister. Zo blijft deze roman boeien tot de laatste bladzijde. 

Benny Lindelauf begon als schrijver van jeugdboeken en theaterteksten. ‘Negen open armen’, een fenomenaal historisch jeugdboek dat in Limburg speelt, opende vele deuren voor hem.  Hij ontving ook meerdere literaire prijzen waaronder de Nienke van Hichtumprijs voor het beste historische jeugdboek (‘Negen open armen’) en in 2021 een Zilveren Griffel voor ‘Hele verhalen voor een halve soldaat’.

‘De troonopvolger’ van Rebecca Armitage

Lexi is met een vriend een paar dagen kamperen op een eiland bij Tasmanië, als er plotseling een helikopter landt. Die komt voor haar, ze moet met spoed terug naar Engeland, haar vader en broer zijn bij een skiongeluk om het leven gekomen. En dat zijn niet de minste, haar vader is de troonopvolger in Engeland, haar tweelingbroer tweede in de lijn van opvolging. Nu beiden dood zijn, is Lexi de eerste die voor de troon in aanmerking komt. Prinses Alexandrina, zoals ze officieel heet, is het koningshuis jaren geleden ontvlucht. Ze ging medicijnen studeren, doet haar coschappen in Tasmanië. Dat was allemaal geen probleem toen er nog twee voor haar in de lijn van opvolging stonden. Nu is alles anders. 

Gekonkel

Terug in Engeland wordt ze verenigd met haar oude schoolvriendin Amira. Zij is de vrouw van haar broer Louis, nu dus weduwe. Haar aanwezigheid aan het hof was altijd omstreden, dochter van Indiaas/ Engelse ouders, het paste niet in het wereldbeeld van de hofkliek. Want dat is het, een echte kliek. Met veel gekonkel, lekken naar de pers, elkaar zwart maken, vooral Lexi’s oom Richard is er een ster in.  Zo is Lexi’s moeder jaren geleden gevlucht voor de aanhoudende kritiek, ging haar eigen gang, is eenzaam en alleen overleden. Lexi’s vader vluchtte daarna in de armen van zijn jeugdliefde, ook al een omstreden huwelijk. 

Uitstel

Lexi krijgt uitstel om te beslissen of ze haar leven in Tasmanië op wil geven en troonopvolger wil worden. Haar grootmoeder de koningin, geeft haar een jaar om erover na te denken. Om te zien of ze weer in het strakke regime van het hof past. Waar je kleding uitgezocht wordt, waar over je eten en gewicht beslist wordt, waar je eigenlijk geen leven hebt. Gaat het dat worden of is het verlangen naar Tasmanië, haar vrienden en collega’s, groot genoeg om alles achter te laten? 

Armitage heeft jaren gewerkt als journalist en royalty watcher.  Een groot aantal feiten uit verschillende koningshuizen heeft ze gemixt tot een boeiende roman waarin ze duidelijk wil maken dat van alle schone schijn die het publiek ziet, maar weinig oorspronkelijk en waarachtig is. ‘De troonopvolger’ is niet enkel een boek over romantiek maar ook over de gevechten die achter een paleismuur plaats vinden.

‘Moord onder de kersenbloesem’ van Dora Maas

Van 13 tot en met 31 mei staan de spannende boeken centraal in de Bibliotheek en in de boekhandel. Een goede reden om weer eens een spannend, maar ook erg humoristisch boek voor het voetlicht te halen.  Hannie Huurdeman zit in een dip. Het leven heeft haar weinig meer te bieden, haar man is alleen op reis gegaan naar Micronesië, wil de wereld verkennen terwijl Frankrijk vroeger al bijna te ver weg was. Haar kinderen wonen beide in het buitenland, ze heeft geregeld telefonisch contact, maar ook dat wordt zo gewoontjes. 

Adapter

Om de spanning er een beetje in te houden, neemt Hannie zo nu en dan wat uit een winkel weg. Kleine dingen, niets waardevols. Toch wordt ze betrapt, bij de AH, ze weet zich eruit te kletsen. Helaas heeft de buurvrouw het zien gebeuren, ze neemt contact op met Hannies dochter Tove in Tokio. Die is behoorlijk boos, haar moeder moet haar zinnen eens verzetten. Tove regelt een vliegticket, Hannie krijgt een week de tijd om haar koffers te pakken. Er zit niets anders op, Hannie vertrekt naar Tokio. Tove werkt daar op de ambassade, is druk met een receptie en een tentoonstelling. Op de dag van aankomst gaat het al mis, Hannies vliegtuig heeft vertraging, Tove staat niet meer op het vliegveld om haar op te halen. Hannies telefoon is leeg, daar staat het adres van Tove in. Ze moet eerst op zoek naar een adapter, want kan de stekker niet in een Japans stopcontact inpluggen, kortom de eerste dag is gelijk al een ramp. 

Bloemenwinkel

Tove is boos en ontdaan, op dag twee wordt Hannie eropuit gestuurd naar een rustige wijk. Bij een bloemenwinkel ziet ze een heel aardige oude man, blijkbaar werkt hij daar. Met handen en voeten en Google translate hebben ze een leuk gesprek. Dochter Tove moedigt Hannie aan nog eens bij de bloemenwinkel langs te gaan, dat is veilig, daar kan haar niets overkomen! Niets is echter minder waar. 

Dora Maas (pseudoniem van dramaturge Hetty Kleinloog) heeft met Hannie een gouden greep gedaan. Nuchter, onbevangen en soms heel naïef, dendert Hannie door haar Japanse avontuur. Laat zich door niemand stoppen, denkt intuïtief en is soms net de bekende olifant in de porseleinkast.  Een vrouw om niet snel te vergeten.

‘De koffiebar van tweede kansen’ van Shiori Ota

De Japanse tiener Himari is na een beroerde periode in Engeland terug in Japan. Ze ging naar Engeland om daar haar pianospel te verbeteren. Sinds ze als driejarige op de valse piano van haar oma liedjes begon te spelen, is haar moeder ervan overtuigd dat Himari een hemels talent heeft, dat er elke dag geoefend moet worden, dat ze niets mag doen wat haar grootse carrière als pianiste in de weg zal staan. Helemaal alleen ging ze naar het buitenland, ze haatte het daar. Geen vriendinnen, alles gericht op de piano, tot bij een ongeluk haar linkerhand zwaargewond raakte. En ze terug mocht naar haar eigen land. 

Vreemde dame

Vandaag gaat ze voor het eerst naar een nieuwe middelbare school. Ze ziet er als een berg tegenop. School is al een maand aan de gang, iedereen heeft natuurlijk al vrienden gemaakt, hoe kan ze ertussen komen. Onderweg ontmoet ze mevrouw Sugiura. Een vreemde dame die haar stoep staat te bezemen. Ze spreekt Himari aan, steekt haar een hart onder de riem, zegt dat ze een goed kind is. Iets dat Himari zwaar betwijfelt. Glimlach tegen je klasgenoten, zegt de oude dame, dat helpt. Het helpt in ieder geval Himari’s zware gemoed wat te verlichten. Op terugweg praat ze weer met Mevrouw Sugiura, helpt haar plantjes in de voortuin te zetten, drinkt iets met haar. Zo krijgt ze de naam van een koffiebar in een groot park in de stad te horen. 

Parkeerterrein

Als ze de volgende dag weer bij haar langs wil gaan, blijken het huis en de dame verdwenen. Er is nu een parkeerterrein, verder niets. Himari is verbijsterd, heeft ze zich alles verbeeld? Ze gaat op onderzoek uit, fietst naar het genoemde park en vindt de koffiebar die mevrouw Sugiura noemde. Tacet heet de bar, net als de muzikale aanwijzing die Himari in haar lessen geleerd heeft, de tijd waarin een bepaalde stem of instrument in een muziekstuk niet meedoet. Zwijgt. De eigenaren nemen haar mee in hun spirituele bezigheden, openen een wereld voor Himari die ze nooit meer zal vergeten. 

Shiori Ota is de auteur van de Manga-reeks Beautyful Bones. ‘De koffiebar van tweede kansen’ is haar eerste in het Nederlands vertaalde boek. Het leest als een trein, de verrassende ontknoping zie je echt niet aankomen.

‘Sugartown’ van Caragh Maxwell

Twintiger Saoirse komt na vijf jaar Londen terug op het Ierse platteland. Berooid klopt ze aan bij haar moeder. Ze kan namelijk geen kant meer op. Haar vriend James heeft haar in de steek gelaten, de universitaire studie die ze begon stopte al naar een paar maand, ze heeft haar spullen gepakt en van het laatste geld een ticket naar Ierland gekocht. Niet dat ze graag bij haar moeder is. Ze hebben een nogal lastige relatie met elkaar. Haar ouders zijn toen Saoirse nog jong was gescheiden.  Hij was een dronkenlap, haar moeder depressief en zoekende. Alles veranderde toen zij een nieuwe man tegenkwam, trouwde en nog eens drie dochters kreeg. Saoirse voelde zich te veel, had te veel gezien, te veel gehoord, te veel verleden bij zich. 

Huishoudgeld

Nu ze terug is, neemt ze weer contact op met haar vriendin Doireann. Ze gaan uit, ze gaan zich te buiten. Saoirse wil “meer van alles: meer drank, meer coke, meer sigaretten, meer mensen, meer dansen, meer nacht. Ik wil dat de zon nooit meer op komt”. Een beetje zoals haar vader leefde, toen ze klein was. Zoals haar moeder het deed, tot ze op twintigjarige leeftijd zwanger van haar werd. Haar ouders probeerden het, goede ouders te zijn, tot er weer een ‘Slechte Vrijdag’ aanbrak en haar vader met het huishoudgeld verdween en er een zwarte wolk over haar moeder neerdaalde. 

Afgrond

Via Doireann leert ze Charlie kennen, ze valt voor hem als een blok. Is tot over de oren verliefd, kan alleen aan hem denken. Ze krijgt een baantje en met het kleine beetje geld dat ze verdient kan ze net al haar uitspattingen betalen. Thuis bij haar moeder gaat het van kwaad tot erger, alleen haar zusjes kunnen nog tot haar doordringen. Als het erop lijkt dat Charlie haar laat zitten, gaat het finaal mis. Blijkbaar kon ze toch nog dieper vallen, was de afgrond dichterbij dan ze dacht. 

Caragh Maxwell maakt indruk met deze debuutroman. Ze is een veelbelovende jonge Ierse auteur, die het beroerde leven van twintiger Saoirse op lichte toon vertelt. Een beetje afstandelijk misschien, maar ze zet wel precies de goede toon. Maxwell schreef al veel voor internet en volgde vervolgens een opleiding creative writing. Haar eerste boek is alom enthousiast ontvangen.

'Ik zie je overal, voor altijd’ van Yannic Han Biao Federer

"Beste Dagmar, Ik weet niet goed hoe ik het moet zeggen of wat ik moet schrijven, maar afgelopen vrijdag is mijn zoon overleden. Hij was kerngezond, een zeldzame complicatie heeft hem van ons weggenomen. Ik kan momenteel slecht knopen doorhakken en doe dat liever ook niet, maar ik weet in elk geval dat ik niet in de gelegenheid zal zijn mijn verplichtingen in Maastricht na te komen. Ik zou hier graag met je over willen bellen. Verdrietige groet, Yannic”. 

Spoedkeizerssnede

Dit is één van de vele mails die Yannic na de vroeggeboorte van zijn eerste kind Gustav rond moet sturen. Christina, zijn vrouw, was ruim dertig weken zwanger toen de geboorte zich voortijdig aankondigde. Hevige buikpijn en bloedverlies doet hen naar het ziekenhuis snellen. In shock en van de kaart, komen ze daar aan. Christina wordt gelijk opgenomen, een spoedkeizerssnede volgt. Gustav is dan al overleden, het leven van Christina wordt op het nippertje gered. Ze mogen een paar dagen in het ziekenhuis blijven, Gustav wordt elke dag bij hen gebracht. Er worden foto’s van Gustav gemaakt, de grootouders en vrienden komen, huilen mee, weten geen troost te brengen. 

Naar het zuiden

Er moet veel geregeld worden, aangifte bij de burgerlijke stand, overleg met de begrafenisondernemer. In Duitsland gaat dat allemaal net wat anders dan hier. Ook nu staan familie en vrienden hen bij. Yannic’s vader in Indonesië, familie in Australië, op het moment van de begrafenis herdenken zij ook de kleine Gustav. Als alles achter de rug is, vluchten Yannic en Christina weg. Willen alleen maar met elkaar zijn, geen mensen zien, in Wenen is er een familievakantiehuis, ze verblijven er korte tijd. Trekken daarna verder naar het zuiden, komen tot rust. Maar Gustav en het leed vergeten, dat zal nooit, nooit gebeuren. 

Angst en pijn

Federer grijpt de lezer met deze memoir aan Gustav gelijk bij de keel. De weg naar het ziekenhuis, de angst en de pijn van Christina, de stunteligheid van Yannic, half wakker en half aangekleed, alsof je het voor je eigen ogen ziet gebeuren. Ook de vorm waarin Federer het verhaal gegoten heeft, met veel uitgeschreven korte whatsapp berichten, elke keer hetzelfde over de dood van zijn zoon te moeten vertellen, komt aan. Het boek ontving in Duitsland de Buchpreis Familienroman 2025

 Klik hier voor meer informatie over Yannic Han Biao Federer. 

‘Saga van Salland: de geschiedenis van een familie’ van Hans Groote Schaarsberg

In de oertijd woont er een Johannes in Sallaand, om meer precies te zijn, in de buurt van een nederzetting met de naam Heeten. Nabij die nederzetting ligt het Ockenbroeckerveld, daar staat een heilige eik, er worden offers gebracht. Johannes is daar aan het werk, hij splijt stammetjes tot houtblokken. Er zal s ’avonds een samenkomst zijn waarbij de praatstok rond zal gaan. Dit is het startpunt voor de familiegeschiedenis van Hans Grote Schaarsberg. 

Praatjesmaker

Via de middeleeuwen en de achttiende eeuw belanden we in het vorige jaarhonderd. Op Het Wolger, een boerderij tussen Raalte en Heino wordt Jans geboren, de jongste van vijftien kinderen. Voor hem is geen plek op de boerderij, die is in handen van zijn oudste broer. Jans vertrekt naar Boetele, betrekt daar met Marie een boerderijtje. Een bescheiden stekje, ze kunnen er net van rondkomen. Wolger Jans is echter wel een beetje een praatjesmaker, houdt van grappen, staat graag in de belangstelling. Zijn vrouw Marie strijkt alle plooien die daardoor ontstaan weer glad. 

Mariënheem

In de dertiger jaren ontstaat er op initiatief van een Raalter pastoor een nieuwe parochie op de kruising van vier wegen. Het dorp Mariënheem is geboren. Er volgt al snel een school, dankzij de kinderrijke gezinnen in de omliggende buurtschappen zijn er genoeg leerlingen. En dan gebeurt het: Linderte ontmoet Boetele: Annie en Bent ontmoeten elkaar in het dorpshuis. Ze worden een setje, na zeven jaar volgt een huwelijk. Bent heeft zich dan al lang onderscheiden met voetbal, de jongerenvereniging en dansavonden in het Parochiehuis. Hij wordt geen boer, ambieert een andere carrière. Al snel raakt Annie zwanger en zo wordt hun eerste kind Hans Groote Schaarsberg geboren.   

Sfeervol

Voor wie in Salland opgegroeid is, zeg vanaf WOII, is dit boek een feest van herkenning. De geschiedenis van de streek komt in vogelvlucht voorbij, maar dat is niet het belangrijkste, het is vooral de sfeervolle toon die enorm aanspreekt. En als je sommige genoemde locaties (goed) kent, wordt het alleen maar mooier. Al lezend denk je zelf terug aan je eigen familieverhaal, hoe je ouders en grootouders leefden, hun middelen van bestaan. Ga met dit boek terug in de tijd en geniet vooral van Marie, zij belichaamt een zorgende generatie die nu toch echt wel verdwenen lijkt.  

‘Een haas in huis’ van Chloe Dalton

Het is coronatijd en Chloe is vanuit de stad op het platteland neergestreken. Een verbouwde schuur heeft ze gevonden, tussen de akkers en weilanden. Het is voorjaar en nog koud als ze een jonge haas op een bevroren akker aantreft. Ze durft het beestje niet op te pakken, bang dat de moederhaas het dan zal verstoten. Maar het zint haar toch niet. Een paar uur later gaat ze weer kijken en ziet dat het haasje nog steeds doodstil op de akker ligt. 

Paniek

Ze besluit het diertje mee naar huis te nemen. Voorzichtig wikkelt ze het haasje in een stofdoek, nog steeds beducht dat de moeder het niet terug zal willen nemen. Thuis wordt internet afgezocht om te weten te komen hoe je een haasje groot kunt brengen. Vrijwel niets is er te vinden. Wel heel veel over konijnen en andere huisdieren, maar over een haas, nada. In paniek belt Chloe haar zus, die verschillende dieren in huis en op het erf heeft. Die komt van alles brengen, nu heeft ze in ieder geval een soort van poedermelk. Het meeste over wat een haasje eet vindt Chloe uiteindelijk in een gedicht uit de achttiende eeuw. Een naam geeft Chloe haar niet, het moet wel een wild dier blijven. Als het zich een beetje kan redden, moet ze terug de natuur in. 

Contact

Maar de haas beslist anders. Ze blijft bij Chloe, geenszins van plan weer weg te gaan. Chloe observeert en observeert, leert heel andere dingen over de haas dan wat in de biologieboeken geschreven staat. Ze raakt gehecht aan het dier, soms lijkt het of ze echt contact met haar heeft. Ze geeft de haas steeds meer vrijheid, dat verandert niets. Soms duurt het een paar dagen, ze komt altijd terug. 

Internationaal succes

‘Een haas in huis’ is Chloe Dalton’s romandebuut. Aangemoedigd door vrienden is ze begonnen haar gevoelens en observaties op te schrijven. Al snel vond ze een uitgever, volgde internationaal succes en werd het genomineerd voor verschillende literaire prijzen. Kortom, overal lof en waardering voor dit bijzondere boek dat gedetailleerd het leven van de haas weergeeft en literair wordt ondersteund met Dalton’s prachtige taalgebruik. Wie meer over de haas en Chloe Dalton wil weten kan het best haar (Engelse) website bezoeken: https://www.chloedalton.uk/

‘Twaalf dagen in mei’ van Niamh Hargan

Lizzy Munro is voor haar werk bij het Filmfestival in Cannes. Ze vertegenwoordigt daar de Schotse Filmbond, haar taak is om aankomende talenten op te speuren. Is dat eenmaal klaar, kan ze de nieuwkomers koppelen aan fondsen van de Filmbond. Interessant werk, ze heeft inmiddels een enorm netwerk, en een aantal van de door haar gevonden regisseurs, scripts of producers heeft al hoge ogen gegooid in filmland. Ze is dus behoorlijk succesvol. 

‘Wish you were here’

Toch is er dit jaar een kleine hick-up. Ze weet dat Ciaran Flynn ook aanwezig zal zijn. Ze kent hem van het jaar dat ze met een Erasmusbeurs in Bordeaux kon studeren. Hij zat in hetzelfde programma, twaalf jaar geleden, ze hebben toen een geweldige tijd samen gehad. Totdat het op het eind spaak liep en Lizzy hals over kop terugvloog naar Edinburgh. Ciaran is ook in de filmindustrie terecht gekomen, zijn eerste film is enorm goed ontvangen, de tweede ‘Wish you were here’ zal in Cannes in première gaan. 

Plagiaat

Het onvermijdelijke gebeurt, ze lopen elkaar tegen het lijf. Niet dat Lizzy daar heel blij mee is, toch is ze benieuwd naar hoe hij nu is. En Ciaran heeft haar nodig. Hij wordt, kort voor de première van zijn nieuwe film, beschuldigd van plagiaat. Het verhaal zou een paar jaar geleden naar de productiemaatschappij ingestuurd zijn door een Engelse dame. Die heeft een groot interview gegeven aan het filmblad Variety, Ciaran kan maar op één manier bewijzen dat het niet zo is. De film grijpt namelijk terug op hun gezamenlijke periode in Bordeaux. Lizzy kan dat bevestigen, maar wil ze dat ook? Of moet Ciaran zijn eigen boontjes maar doppen? 

Bordeaux

Niamh Hargan vertelt in twee verhaallijnen de gebeurtenissen in het heden en wat in Bordeaux plaats vond. De achtergrond van het Filmfestival in Cannes, de glamorous beelden die het publiek ziet en de realiteit die door de medewerkers wordt ervaren, geeft dit romantische boek een bijzondere setting. De gevoelens van de hoofdpersonages komen goed uit de verf, zonder dat het saai of vervelend wordt. ‘Twaalf dagen in mei’ is het debuut van de Noord-Ierse Niamh Hargan, volgende maand verschijnt een tweede roman van haar hand in Nederlandse vertaling. Hargan is zeker een aanwinst in dit genre.

‘De bestedeling’ van Menno Lanting

Een tijd geleden werd mijn nieuwsgierigheid gewekt door een artikel in de zaterdagkrant van Het Dagblad van het Oosten. Menno Lanting vertelt daarin over zijn boek en hoe hij ertoe kwam het te schrijven. Zijn overgrootmoeder werd, nadat haar ouders overleden waren, via het weeshuis in Deventer uitbesteed aan een familie in de Achterhoek. Het deed mij realiseren dat mijn overgrootvader eigenlijk hetzelfde lot onderging. Al werd het nooit zo benoemd in de familie. 

Veiling

Hoe ging dat nou precies in zijn werk. Lanting is in de geschiedenis van de uitbestedingen gedoken. Na de Middeleeuwen kwam de opvang van wezen, weduwen, en andere zwakke personen steeds minder bij de rechtstreekse familie terecht. De toenmalige overheid, niet te vergelijken met de huidige, kwam met een nieuw systeem. Er kwam een soort veiling, bij voorkeur in het voorjaar, dan konden extra handen in de landbouw goed gebruikt worden. Daar werden deze afhankelijke personen tegen een zo laag mogelijk bedrag aan een ‘vreemde’ familie toevertrouwd. Soms voor maar 25 gulden per jaar. Net genoeg om ze te voeden en te kleden. Daar stond tegenover dat er gewerkt moest worden, hard gewerkt. Zeven dagen per week, weinig vrij, karig eten en weinig liefde. Niet altijd was het kommer en kwel. Er waren gezinnen waar het goed toeven was, waar een band voor het leven werd gesmeed. Maar dat was niet de regel, het waren de uitzonderingen. 

Stem

Lanting heeft met zijn boek een hele reeks bestedelingen een stem gegeven. Of ze nu in de zeventiende of in de twintigste eeuw leefden, hij kwam ze op het spoor, verdiepte zich in hun geschiedenis en haalde ze uit de vergetelheid. In zijn reflectie vergelijkt hij de vormen van opvang van toen met die in de huidige tijd: “Mensen kunnen door ziekte, ontslag of pech in een moeilijke situatie belanden… Vroeger waren er weeshuizen en armenfondsen, nu zijn er voedselbanken en schuldhulpsanering. De vormen veranderen, maar het probleem blijft hetzelfde”. 

Wie van sociale geschiedenis houdt, zou dit boek zeker moeten lezen. Het is onder dezelfde noemer te scharen als ‘Het pauperparadijs’ van Suzanna Jansen en ‘De kinderkolonie’(over de wezen van Veenhuizen) van Will Schackmann. Het boek eindigt met een zeer uitgebreide lijst van bronnen: boeken, proefschriften, online bronnen, tijdschrift- en krantenartikelen en bezochte archieven.

‘Een moord in november’ van Simon Mason

Het is midden in de nacht als rechercheur Ryan Wilkins naar een verdacht overlijden wordt gestuurd. Net aangesteld bij het bureau van Thames Valley gaat hij op pad naar het college van Sint Barnabas van de Universiteit Oxford. Nog snel heeft hij zijn zoon Ryan Junior naar de oppas gebracht, wie had gedacht dat hij al zo snel opgeroepen zou worden.   

Ergernis

Bijna verdwalend in de gangen en doorsteekjes van het college, vindt hij de plek waar de moord is gepleegd, een jonge vrouw ligt in de kamer van de rector. Gewurgd. De consternatie is groot, niet alleen vanwege het dode meisje maar omdat het precies samenvalt met het bezoek van een sjeik aan het college. Een sjeik die mogelijk een grote donatie aan het college wil schenken, dat kunnen ze nu wel vergeten. Ryan, grofgebekt en alternatief gekleed, gaat als een olifant door de porseleinkast. Ergernis alom. 

Ongeleid projectiel

Ook ergernis bij rechercheur Ray Wilkins. Hij was degene die gebeld had moeten worden. Iemand heeft een vergissing gemaakt. Ray is in alles de tegenpool van Ryan, posh gekleed, in Oxford gestudeerd, keurig netjes in elk opzicht. En nu wordt hem deze zaak door de neus geboord. Maar er wacht hem een verrassing, hun chef beslist dat ze samen moeten werken. Als een team! Dat valt niet mee. Ryan is een ongeleid projectiel, Ray doet alles volgens de regels. Toch komt er een sprankje hoop, als Ray een keer buiten zijn boekje gaat en Ryan hem uit die benarde situatie redt. 

Tegenstelling

Op overzichtelijke wijze worden de romanfiguren door Simon Mason geïntroduceerd. In het eerste hoofdstuk komt iedereen die van belang is al voorbij, ook de uiteindelijke dader. Dat je die dader als lezer niet snel in het vizier krijgt, dat is ook zijn verdienste. Maar de tegenstelling tussen Ryan Wilkins en Ray Wilkins is eigenlijk de hoofdmoot van deze spannende detective. Hoe twee zulke tegenpolen het met elkaar moeten rooien. Het geeft hilarische situaties maar ook vertederende momenten, waarin Ray’s vrouw en Ryans zoon elk een bijzondere hoofdrol spelen. 

Mason is in Engeland een bekende misdaadauteur met verschillende series op zijn naam. Ook is hij de winnaar van de Golden Dagger, de Engelse Gouden Strop. ‘Moord in november’ is zijn eerste boek dat in het Nederlands is vertaald. Het smaakt zeker naar meer!

'Het rampzalige bezoek aan de dierentuin’ van Joël Dicker

Joséphine zit met 5 andere kinderen op een speciale school. Omdat ze alle zes bijzondere kinderen zijn. Hun school is maar heel klein, ze hebben een heel lieve juf, Juf Jennings en er is een conciërge op school. Iets verderop staat een gewone school. Heel groot met veel klassen en leerkrachten. Juf Jennings heeft altijd heel leuke opdrachten voor de kinderen. De zes krijgen veel aandacht, kortom het ontbreekt ze aan niets. Tot ze op een maandag op school komen en zien dat de hele school kleddernat is door een grote overstroming. Iemand heeft de afvoer van de wc’s volgestopt met klei. Er kan onmogelijk lesgegeven worden, gelukkig komt de directeur van de grote school en biedt onmiddellijk klasruimte aan. Ook hun juf gaat mee, toch wordt het nogal ingewikkeld. Eigenlijk voltrekt zich de ene na de andere ramp. 

Viezewoordenbedenker

Het begint al met de kennismaking met de kinderen van de grote school. Dat gebeurt in de aula en de bijzondere kinderen moeten iets over zichzelf vertellen. Yoshi zegt nooit iets, dus nu ook niet, en Artie wil de microfoon niet aanraken, hij heeft smetvrees, Giovanni heeft een hekel aan spreken in het openbaar en Thomas doet liever karate dan iets te zeggen. Otto weet overal iets over te vertellen, hij begint te speechen maar wordt bij het woord democratie afgekapt. Joséphine komt als laatste, ze heeft besloten viezewoordenbedenker te worden, alle kinderen beginnen luid te lachen en te klappen. Het is duidelijk, de bijzondere kinderen vinden niet echt aansluiting bij de andere leerlingen. 

Aap uit de mouw

Na deze kennismaking voltrekken de volgende rampen zich in rap tempo. Tot het hoogtepunt, of dieptepunt, het ligt er maar aan hoe je ertegenaan kijkt, het bezoek aan de dierentuin. Waar de directeur gered wordt en de aap uit de mouw komt. Eindelijk komen ze erachter wie hun school gesaboteerd heeft. 

Dicker weet de kinderen zo fantastisch te portretteren, het boek is zo komisch, je leest het met een grote glimlach. Dicker’s motivatie voor dit boek is dat hij in deze gepolariseerde wereld een boek wil schrijven dat alle lezers, hoe oud of jong ze zijn, met elkaar kunnen delen. Mij heeft hij in elk geval om! Het boek is dan ook heel geschikt om voor te lezen in de bovenbouw van de basisschool.

‘Veelstromenland: het grote kleine rivierenboek’ van Maarten Boersema en Klaas Vos

De grote rivieren van ons land kennen de meeste mensen wel. De kleine daarentegen zijn vaak alleen maar in de eigen regio bekend. Om daar verandering in te brengen hebben Boersema en Vos zich in de kleintjes verdiept. In zijn voorwoord gaat Prof. Dr Co Verdaas (Deltacommissaris) op het fenomeen van de kleine rivieren in. “Zij vormen de haarvaten van ons watersysteem… Elk riviertje heeft zijn eigen verhaal, heeft mensen verbonden en landschappen mede gevormd. Zonder de kleine riviertjes zouden er geen grote rivieren zijn; zonder grote rivieren zou ons land er anders uitzien, in ruimtelijk, sociaal en economisch opzicht”. 

Vilsteren

We gaan in alfabetische volgorde door rivierenland. Beginnend met Alblas in Zuid-Holland en eindigend bij het Zwarte Water, niet ver hier vandaan. Maar nog dichterbij zijn er drie rivieren die alfabetisch toevallig achter elkaar komen: de Overijsselse Vecht, de Reest en de Regge. Om met de eerste te beginnen, de Vecht heeft het Vechtdal geschapen, van Gramsbergen tot aan Zwolle. Elk van de grotere plaatsen wordt vermeld, ook van de kleine als Vilsteren en Mariënberg wordt iets genoemd. De geschiedenis komt in vogelvlucht voorbij, het droogvallen in vorige eeuwen, het vervoer van zandsteen, het klooster in Sibculo. Alles wordt aangestipt, een enkel feit wordt verder uitgediept. 

Wortels

Zo vergaat het ook de Reest en de Regge. Waar de eerste nooit werd gekanaliseerd, werd de Regge rechtgetrokken om het water uit het achterland sneller te af te voeren. Nu krijgt ze haar meanderende loop weer terug. Ook hier worden de grote plaatsen als Nijverdal en Rijssen genoemd, bekende kunstenaars als Bert Haanstra en Charlotte van Pallandt hebben hun wortels in deze contreien. 

En dan zijn er de schitterende foto’s van Maarten Boersema. Ze ondersteunen niet alleen de tekst, ze zijn eigenlijk de hoofdmoot van dit boek. Het landschap, een doorkijkje, een waterrad, de ophaalbrug of een stadsgracht. Ze tonen alle de contouren van het water. 

Zesendertig riviertjes worden zo volgens een vast patroon beschreven. Van de Jeker tot de Drentsche Aa, van de Dintel tot de Dokkumer Ee. Eén kleine rivier ontbreekt echter in dit prachtige fotoboek. De Dinkel in Twente, de rivier waar de ijsvogel nestelt, de rivier die zo graag buiten haar oevers mag treden. Geen idee waarom die er niet in staat, maar een gemis is het wel.

‘De tsarina van Bergen’ van Rene van der Heijden

Marie Völter is negentien als ze vanuit Esslingen am Neckar in Bergen aankomt. Ze gaat daar als gouvernante werken bij de gegoede familie van Reenen, bewoners van het Hof. In Duitsland heeft ze een gedegen opvoeding gehad, waaronder veel cultuur. Haar leven en dat van haar broertjes en zusjes neemt echter een wending als hun vader, een bekende kaartenmaker, komt te overlijden. De familie vervalt in armoede, Marie gaat daarom als tiener al een jaar als kinderjuf naar Parijs. 

Finland

Maar nu is ze, na een lange reis in Bergen. De familie Van Reenen heeft een grote schare kinderen, tien in totaal, Marie zorgt vooral voor de kleintjes. Eén van de oudsten is Jacob, hij is veertien. Al snel blijkt dat Jacob en Marie elkaar wel heel graag mogen, maar vijf jaar verschil, dat kan toch niet. Marie moet weer vertrekken, Jacob gaat naar Finland, het helpt niets. Als ze allebei in de twintig zijn wordt er getrouwd. En wordt Marie de schoondochter van de Heer van Bergen. 
Meisjesschool

Aanvankelijk wonen ze in Alkmaar waar Marie een middelbare school voor meisjes weet te stichten. Als haar schoonvader overlijdt, gaat het stel op het Hof wonen. Marie’s netwerk groeit met de dag, ze kent mensen in hoge functies en weet altijd geld los te peuteren voor haar plannen. Het grootste en uiteindelijk laatste plan is een spoorlijn naar het strand van Bergen aan Zee. Ze weet kunstenaars te bewegen naar Bergen te komen, er komt een dorpsplan, voorzieningen als winkels en uitspanningen en straten worden aangelegd. 

Succesvol

Hoe heeft een vrouw dit rond de eeuwwisseling allemaal weten te bewerkstelligen? Een tijd waarin vrouwen meestentijds nog weinig in te brengen hadden. Als ze in 1925 op zeventigjarige leeftijd overlijdt kan ze terugkijken op een succesvol leven waarin ze zoveel voor elkaar gekregen heeft dat het bijna niet te geloven is. Iets wat een ander nog in geen drie levens bereikt zou hebben. 

Van der Heijden vertelt het verhaal van Marie van Reenen-Völter vanuit journalistiek oogpunt. Zijn achtergrond als documentairemaker en redacteur bij de NOS zorgt voor een grondig onderzoek, waar geen detail onbesproken blijft. Het geeft een heel interessant boek over de wording van een dorp en over de algemene geschiedenis aan het eind van de negentiende en begin van de twintigste eeuw.

‘Sandwich’ van Catherine Newman

Al meer dan twintig jaar gaat vijftiger Rocky in de zomer met haar man en kinderen een week naar Cape Cod. Ze huren daar altijd hetzelfde huisje, het voelt als thuiskomen. Het huisje is inmiddels wel wat oud, niet alles doet het meer goed, maar zo voelt Rocky zich ook wel eens. Het roept vooral herinneringen op. Aan toen de kinderen, Jamie en Willa, nog klein waren. Zanderige voetjes tegen Rocky’s buik, zonnebrandolie, de geur alleen brengt haar al terug. Jamies vriendin Maya is ook mee. En Rocky’s ouders komen ook nog, later in de week. Ook dat is een jaarlijks ritueel. 

Waarheid

Er is altijd wel wat aan de hand met het huisje. Dit keer is het de sceptic tank die het af laat weten. Een verstopte wc, met een ontstopper weet haar man Nick de boel weer op gang te krijgen. Zoals hij zoveel weet op te lossen. Rustig en bedaard als hij is, niet kwaad te krijgen. Dit jaar gaat het echter anders. Schoondochter Maya blijkt zwanger te zijn. Onverwacht maar niet ongewenst. Het brengt Rocky terug naar haar eigen zwangerschappen. Nu ze in de overgang is, lijkt het lang geleden, toch staat haar die tijd nog levendig voor ogen. Eerst Jamie, vier jaar later Willa. Wat daarna gebeurde heeft ze nog nooit met haar kinderen gedeeld. Het is Willa die blijft vragen. Hoe was het, hoe ging dat, waren er meer zwangerschappen? Hoe liepen die af? Rocky kan niet langer zwijgen. De waarheid moet op tafel! 

Verbazing en ongemak

Een week lang leven we mee met dit gezin. Gaan naar het strand, eten heerlijke dingen (tenminste als je van kreeft en veel vis houdt), doen dutjes en gaan pijnlijke gesprekken niet uit de weg.  Het is een gouden week, zo wil Rocky het graag onthouden. Maar de onthullingen brengen ook verbazing en ongemak. Helemaal als ook Rocky’s vader zijn familiegeschiedenis bloot legt. 

Catherine Newman weet in deze prettig te lezen roman, een gevoelige snaar te raken. Ze laat je reflecteren op je eigen leven, iedereen heeft (grote of kleine) geheimen of periodes in het leven die niet senang waren. Deel je dat met anderen, ben je een open boek of hou je het voor jezelf?  Alles is mogelijk.

‘Gras’ van Mathijs Deen

Vier generaties tuinlieden, meer dan honderd jaar omspant deze roman.  Beginnend in 1848 bij Willem, tuinbaas op het buiten Broeckvoorde. Of eigenlijk met de dood van deze tuinbaas. Zijn zoon Dirk is nog te jong om hem op te volgen. De jonkheer ziet echter wel potentie in hem. Daarom kunnen hij en zijn moeder op het landgoed blijven wonen. Maar dan wel in een arbeiderswoning, want het huis van de tuinbaas wordt nu aan Donker, die van een nabijgelegen landgoed komt, gegeven. 

Avances

Dirk gaat in de leer bij een ander buitenhuis. Als zijn moeder vijftig wordt, kan hij een paar dagen naar Broeckvoorde. Hij ziet daar de dochter van Donker, Johanna, met haar zou Dirk wel graag tijd doorbrengen. Maar ze wijst hem af, ze moet zijn kille ogen niet. Als haar vader te oud wordt om nog als tuinbaas te fungeren, raadt hij Johanna aan toch op de avances van Dirk in te gaan. Zo kan ze in elk geval op Broeckvoorde blijven wonen. 

Luxemburg

De derde generatie, Willem Pieter, maakt naam als kweker. Gaat zelfs naar de Hortus in Groningen om meer over zaden en kweken te leren. Botst daar met de leiding die de leer van Darwin aanhangt. Hij wil daar niets mee te maken hebben, voor hem geldt de christelijke leer. Zijn zoon Pieter jr. had graag lang in het leger gediend. Wil wat van de wereld zien. Helaas kan dat niet, maar als er een aanbod komt om in Luxemburg tuinbaas te worden, grijpt hij dat met beide handen aan. 

Passie

Vier generaties tuinlieden, elk gebonden aan hun eigen tijd en navenante inzichten. Elk met een passie voor gras. Mathijs Deen weet daar een prachtig verhaal van te maken. De rangen en standen, de verstandshuwelijken, met weinig woorden weet hij sfeer te scheppen, brengt de personages tot leven. Niet spectaculair, het lijkt ook zo makkelijk geschreven, maar elke zin is raak, geen woord is overbodig. 

Mathijs Deen is bekend van zijn Waddenthrillers, waarin een eigengereide Texelaar de hoofdrol speelt. Daarnaast schrijft hij korte, puntige romans zoals ‘Het lichtschip’ en ‘Onder de mensen’.

‘Ontaard’ van Marion Bruinenberg

Werken in het veen is in 1925 geen peulenschil, dagenlang op je knieën in de modder, of dagenlang de turven stapelen, weinig verdienen en blijvend sappelen, Roelof uit Klazienaveen weet dat hij daar niet mee door wil gaan. Emigreren wil hij. Naar de V.S of Canada, de grond daar bewerken, boeren, fruit telen, ondernemer zijn. Hij verkoopt zijn motor, krijgt de koffer met de zilveren sloten van zijn vader mee, vertrekt naar Rotterdam om er in te schepen. 

Klazienaveen

Het valt nog niet mee een ticket te bemachtigen. Aan zijn vijftig gulden heeft hij bij lange na niet genoeg. Hij leent op dubieuze wijze geld, geeft als woonadres in Nederland de naam van zijn aanstaande schoonouders op, het zal hem duur komen te staan. In het begin schrijft hij nog naar zijn verloofde, mooie en optimistische epistels. Langzaam maar zeker komt de klad erin, horen ze niets meer van hem. Wat hij niet weet is dat zijn verloofde zwanger is. Zij is een kranige vrouw, doet er alles aan om hem te vinden. Maar ook haar missie loopt stuk. Samen met haar kind komt ze terug in Klazienaveen. 

Brieven

Hun achterkleindochter heeft zich vaak afgevraagd hoe haar familie in elkaar zit. Een moedige oma die de wereld positief tegemoet treedt, een angstige moeder die de wereld juist het liefst buitensluit. Als oma komt te overlijden, krijgt kleindochter de brieven van Roelof in handen. Nieuwsgierig begint ze nog meer vragen te stellen, maar niemand in de familie weet de antwoorden. Ze besluit daarom de reis van Roelof over te doen. Precies net als hij vertrekt ze in 2025 met de boot vanuit Rotterdam naar Canada. Om daar in zijn voetsporen te treden. Zal ze iets meer over hem te weten komen? Of blijft het verleden ook voor haar een gesloten boek. 

Feit en fictie

Marion Bruinenberg gebruikt twee verhaallijnen om dit intrigerende verhaal, dat op ware feiten berust, te vertellen. Het was haar overgrootvader Roelof die samen met zijn broer Geert naar Canada emigreerde. Roelof kwam na verloop van tijd weer terug, van Geert werd uiteindelijk nooit meer iets gehoord. Zelf ondernam ze de reis in hun voetspoor, het levert een boeiend geheel van feit en fictie, waarbij je je als lezer geregeld afvraagt welke van de twee het is.

Sprookjes van ergens’ van Thé Tjong-Khing

We eindigen het jaar met een sprookjesboek van de grand old master Thé Tjong-Khing. Illustrator, maar ook ras verteller. Inmiddels op hoge leeftijd heeft hij nog niets aan kracht en talent ingeboet. De sprookjes in deze bundel komen van over de hele wereld. 

Anansi

Zo is er bijvoorbeeld het verhaal van Anansi de luiwammes. Anansi houdt van zijn vrouw Akoeba, maar ze zet hem geregeld aan het werk. En daar houdt Anansi nou net niet van. Het liefst rust hij onder een boom, eet zijn maaltje dat Akoeba klaargemaakt heeft en rust dan weer verder. Op een dag komt hij een heks tegen onder de boom, hij klaagt en doet zielig. De heks vertelt hem dat er een wonderboom is, een boom waar elke dag pakjes eten in hangen. Drie mag hij er pakken, niet meer. Want anders zal de boom geen eten meer geven. Anansi is een slimme spin, maar je voelt het al aankomen. Ergens zal dit fout gaan. Is hij weer aangewezen op het niet zo lekkere eten van zijn vrouw! 

Hardwerkende meisjes

In Indonesië wil de arme jongen Woeloer graag trouwen met de dochter van de koning. Wat verbeeldt die snotaap zich wel, denkt de koning, maar als hij dat zo graag wil, moet hij het haar zelf maar vragen. Want dat wil ze toch niet, denkt hij. Wat een vergissing! In Japan ontdekt een kinderloos paar een heel klein jongetje in een perzik. Als Momotaro vijftien wordt vertrekt hij naar Duivelseiland om de monsters daar te verslaan. Onderweg pikt hij een tijger, een aap en een fazant op, die niets anders doen dan ruzie maken met elkaar. Hoe kunnen ze ooit samen de vijand verslaan? In Italië leven twee zussen, Lolla en Lilia. Doodgoede hardwerkende meisjes, maar geen cent te makken. Totdat ze met een gans thuiskomen. Het zet hun leven op de kop, ze worden rijk maar niet iedereen is daar blij mee. 

Fantastisch voorleesboek

Zo zwerven we met de sprookjes de hele wereld over. De prachtige illustraties, in Thé Tjong-Khings zo kenmerkende stijl, onderstrepen nog eens de kracht van de verhalen. De verteltoon is direct, soms wordt de lezer rechtstreeks aangesproken. Het maakt deze kloeke bundel een fantastisch voorleesboek voor iedereen van 5 tot 105.                                                                                                                         

‘Plassen op schrikdraad’ van Simon van der Geest

Simon van der Geest is een veelzijdige auteur. Won twee Gouden Griffels en één zilveren. Schrijft boeken, gedichten en theaterteksten. Zijn nieuwste boek is ‘Plassen op schrikdraad’, gedichten die geïllustreerd zijn door Karst- Janneke Rogaar.   

Het eerste gedicht is een geweldige binnenkomer. “Vandaag nam ik eens een andere route Ik had zin om eens goed te verdwalen”.  Hij loopt door de stad, komt bij een ruimtebasis en vertrekt naar een andere planeet. Beleeft van alles, komt thuis en ziet daar zijn uitgebluste vader: “Zeg pap, verdwaal jij wel genoeg?” Daarna volgt het plassen op het schrikdraad, een soort van initiëring. Het levert hem de heldennaam Elektroman op. 

Bankjezitten

Het vraagt leeuwenmoed om samen met zijn zusje bij de buurman aan te bellen om een bal terug te halen: ‘twee angsthazen maken samen toch een piepklein leeuwtje’. Of om van de hoge af te duiken. Of om over een boomstam over een sloot te lopen. ‘Horizin’ is een geweldige opsteker voor iedereen die moeite met lezen heeft. Allereerst is er het woord zelf, horizin past beter bij horizon, want de horizon is meestal langgerekt als een zin. Alles wat hij ziet kan hij in één adem opnoemen. Maar op school zinnen lezen is andere koek. Op papier zijn de letters stijf en stom. Verzuipt hij in het moeras van samenklanken. Vriend Tim heeft een telefoon gekregen. Buitenspelen verwordt tot bankjezitten. Met moeite krijgt hij Tim zover dat hij even meebouwt aan een hut. Na drie balken heeft hij al geen zin meer. En zo vervliegt de tijd tot niets. Volgend jaar, als hijzelf een telefoon krijgt, zombiet hij met Tim mee.   

Simon van der Geest weet met zijn rake bewoordingen en sfeertekeningen een wereld te openen waarin al die prachtige woorden als horizin, bankjezitten of zombiet vanzelfsprekend zijn. Een wereld van een tienjarige, die als hij genoeg van het gezeur heeft met een bootje vertrekt: 

Bootje

“Als je nu niet stopt /  met zeuren aan mijn kop / pak ik mijn bootje / pleur het in een slootje / en peddel zonder om te kijken / helemaal naar zee! 

En als je zegt: / Dat haal je nooit / je bent pas tien / zeg ik: O, nee? / Dat zullen we / nog weleens zien…..” 

Voor Holland Opera en Duda Pavia Company schreef Van der Geest een nieuwe bewerking van ‘De Bremer Stadsmuzikanten’. Dit is in december te zien in Amersfoort, begin volgend jaar gaat de voorstelling op tournee en doet op zondag 8 februari De Spiegelzaal in Zwolle aan.