‘De belofte’ van Damon Galgut

De moeder van Amor is overleden. Ze krijgt het bericht op het internaat waar ze in verband met haar moeders ziekte zolang verblijft. Haar moeder was al een tijd ziek, vermagerde bij de dag, werd steeds kwetsbaarder. Toch komt het overlijden als een schok voor Amor. Haar oom en tante halen haar op en brengen haar thuis op de boerderij op het Zuid-Afrikaanse platteland. Daar waren ze een gezin van vijf personen.  Pa, Ma, grote broer Anton, zus Astrid en benjamin Amor. Ze bezitten een grote boerderij en een reptielenhuis. 

Traditie
Ma, van huis uit Joods, wil ook in die traditie begraven worden. Pa is daar fel op tegen. Na de eerste vijftien jaar van zijn huwelijk als een schuinsmarcheerder door het leven te zijn gegaan heeft hij het licht gezien. Heeft zich, nadat hij zijn zonden aan zijn vrouw had opgebiecht, aangesloten bij de Nederduits Gereformeerde Kerk. Verzet zich met hand en tand maar de wil van Ma is sterker. De familie heeft zich erbij neer te leggen. 

Twistgesprek
Op hun land woont ook Salomé met haar kinderen. Salomé is de huisbediende en heeft Ma tijdens haar ziekte verzorgd. Ma was zo blij met haar dat ze Salomé haar huis met erf toezegt. Een belofte die Amor stiekem te weten komt als ze een twistgesprek tussen Pa en Ma afluistert. Ze herinnert haar vader eraan, die doet het echter af. Dat komt nog wel, is zijn standpunt. Maar het komt niet. Ook niet als Pa een kleine tien jaar later komt te overlijden. Anton is na zijn diensttijd van het toneel verdwenen, Astrid is getrouwd en Amor studeert in Londen.  Niemand denkt nog aan de belofte, alleen Amor brengt het elke keer weer te berde. Zal ze het voor elkaar krijgen? Of wordt haar stem niet gehoord! 

Geruisloos
‘De belofte is opgedeeld in vier hoofdstukken: Ma, Pa, Astrid en Anton. Ma, Salomé en vooral Amor zijn de rode draad in deze geweldige roman. Damon Galgut, met dit boek winnaar van de Man Booker Prize 2021, kruipt geruisloos in de hoofden van alle personen, wisselt net zo moeiteloos de conversatie en gedachtegang van iedereen af. Dat zou een drempel kunnen zijn maar het gaat zo vanzelfsprekend dat je als lezer moeiteloos daarin meegaat. Een fantastisch boek, heel erg het lezen waard.

‘Hier ben je veilig’ van Damian Barr’

Deze week een heel bijzonder en ook een heel aangrijpend boek. Een drieluik waarvan de samenhang je op het eerste gezicht ontgaat. Het eerste deel is het dagboek van mevrouw Sarah van der Watt, Mulberry Farm, bij Ventersburg. Oranjevrijstaat, 1901. Sarah is een jonge dertiger, hoort bij de Afrikaners die in een burgeroorlog met de Britten verwikkeld zijn. Haar man is één van de opstandelingen. 

Concentratiekamp

Sarah verblijft samen met haar zoontje nog op hun boerderij maar wordt net als haar bedienden door de Britten “voor hun veiligheid” naar een concentratiekamp in Bloemfontein gestuurd. Hun boerderij wordt platgebrand, de dieren gedood en het land met zout bewerkt zodat er nooit meer iets zal groeien. In het kamp worden de Afrikaners vernederd, uitgemergeld, de kinderen worden hen afgepakt, de enige ontsnapping is trouw beloven aan de Britten. 

Slim
Het tweede luik vertelt het verhaal van Rayna, haar dochter Irma en kleinzoon Willem (1976-2010). Ook zij zijn Afrikaners, hangen deels nog de oude waarden aan. Willem is echter de uitzondering. Hij is slim, denkt over veel dingen na en praat het liefst in het Engels.  Willem is een lastige tiener, zijn moeder kan niet met hem overweg. Zijn stiefvader Jan, een doorgewinterde militair, weet wel een oplossing. Stuur Willem naar een kamptraining van Nuwe Sonsopkoms Safari Rangers, daar zal hij man worden. Grootmoeder Rayna is woest. Ze hadden Willen bij haar moeten brengen, zij kan wel met hem overweg. 

Buigen

Luik drie is het kamp. Niet een rangerskamp maar een paramilitair kamp. Willem komt er al snel achter dat het er vreselijk is. De leider, de Generaal en zijn hulpje Volker zijn nietsontziend. Alle tieners moeten eraan geloven, ze worden vernederd, getreiterd, gemarteld en uitgehongerd. Maar Willem wil niet buigen. Samen met Geldenhuys, het pispaaltje van iedereen, probeert hij te ontsnappen. Het lukt hem een foto te maken en naar zijn grootmoeder te sturen. Maar ze worden teruggesleept en meer dood dan levend in het strafhok de Vogelkooi gestopt. Wie kan hen nog van een wisse dood redden? 

Het verhaal in het derde luik is waar gebeurd, Damian Barr kwam het door een krantenbericht op het spoor. Na vijf jaar research in Engeland en Zuid-Afrika begon het schrijven van dit boek dat eindigt met de rechtszitting waarin de Generaal terecht staat.

‘Recepten voor liefde & moord’ van Sally Andrew

Ook al ga je niet op vakantie, er is altijd wel een boek te vinden dat je toch een echt vakantiegevoel kan geven omdat het zo prachtig een ander land beschrijft. Dat is zeker het geval met ‘Recepten voor liefde & moord’. Tannie Maria (tante Maria) woont in Zuid-Afrika. In de Kleine Karoo, een afgelegen streek  waar het de rust zelve is.  Haar huis ligt zelfs nog een eind buiten het kleine stadje waar ze een receptencolumn voor de plaatselijke krant schrijft. Samen met Hattie de hoofdredacteur en de jonge journaliste Jessie vormt ze het lokale team van de krant.

Slecht nieuws

Het is zondagmorgen als Hattie bij Tannie Maria het erf op komt rijden. Ze heeft haar bezoek al aangekondigd, Tannie Maria heeft de koffie en melktert klaar, als het hoge woord eruit komt: Tannie Maria moet met haar column stoppen, de hoofdredactie wil liever een Lieve Lita die liefdesproblemen oplost.  Nu is Tannie Maria niet voor één gat te vangen en samen met Hattie komt ze tot een oplossing, het wordt een liefdesadvies annex receptencolumn. Want niemand weet zo goed als Tannie Maria hoe troostend lekker eten kan zijn.

Hopeloos

Als er een brief komt van een vrouw die duidelijk mishandeld wordt door haar man, weet Tannie Maria er eerst niet goed raad mee. En als kort daarna een vrouw vermoord wordt aangetroffen is het al snel duidelijk dat het de briefschrijfster betreft.  Tannie Maria en Jessie gaan zeer tegen de zin van Hattie op onderzoek uit en lopen al snel de politie hopeloos voor de voeten. Vooral de onverschrokken inspecteur Kannemeyer ergert zich wild aan het gedrag van de dames. Hoe kan Tannie Maria hem gunstiger stemmen en overhalen informatie met haar te delen? Ze gooit al haar charmes en kookkunsten in de strijd maar is het genoeg om de dader op het spoor te komen?

Watertanden

De Kleine Karoo ligt in het zuiden van Zuid-Afrika, niet ver van Ladismith. Sally Andrew weet de sfeer van de streek prachtig over te brengen, de droogte, de stofwolken, de natuur, de cultuur, het is alsof je zelf in de streek aanwezig bent. Maar hoogtepunten in het boek zijn zonder twijfel de heerlijke recepten. Het water loopt je in de mond, je maag gaat in de hongerstand en je wilt alleen nog maar proeven. Ik ben tijdens het lezen van het boek dan ook zeker drie kilo aangekomen. Mocht je aan de lijn doen: lees dit boek dan zeker niet.