‘Als ik terugkom’ van Marco Balzano

Daniela woont met haar man Filip en kinderen Angelica en Manuel op het Roemeense platteland. Ze is haar baan kwijtgeraakt, haar man brengt geen geld binnen er rest haar niets anders dan als badante in Italië te gaan werken. Een badante is een meestal inwonende verzorger van oude zieke mensen of de jonge kinderen in een gezin. Veel vrouwen uit hun dorpje zijn al in Italië werkzaam. Als een dief in de nacht vertrekt Daniela, ze laat zelfs geen briefje achter. Haar man Filip is in eerste instantie zo geschokt dat hij weer tot leven komt. Wil de zolder van het huis verbouwen, voor de kinderen zorgen. Het is slechts een bevlieging, als het eerste geld van Daniela binnenkomt zakt hij terug in zijn lethargische staat. Uiteindelijk vertrekt hij om in Rusland vrachtwagenchauffeur te worden. 

Eenzaam
Angelica en Manuel staan er nu alleen voor. Angelica gaat naar het lyceum in de stad, Manuel zal daar ook naartoe gaan. Maar Manuel vereenzaamt. Hij trekt op met vreemde vogels, heeft een hekel aan school, werkt liever bij opa in de moestuin. Hij verwaarloost zijn schoolwerk, heeft de pest aan Angelica, is kwaad op zijn moeder, ook op zijn vader, verandert in een radeloze boze tiener. Als hij op een dag op de brommer van een vriend aan het crossen is gaat het mis. Meer dood dan levend wordt hij op een afgelegen weg gevonden, wordt overgebracht naar het ziekenhuis in de stad. Zijn moeder wordt gebeld en zij keert stante pede terug uit Milaan. 

Onveranderd
Daniela wijkt niet van zijn zijde. Hoe artsen en verpleging ook hun best doen haar naar huis te sturen, het lukt ze niet. Ze blijft aan Manuels bed op de i.c. gekluisterd. Dankzij een arts kan ze ’s nachts in een ongebruikte behandelkamer slapen. Elke dag vertelt ze haar zoon over haar leven in Italië, over haar frustraties, over hoe ze haar kinderen heeft gemist. Elke dag hoopt ze op een teken van leven, een teken dat Manuel weer bij komt. En elke dag eindigt hetzelfde: Manuels toestand is onveranderd. 

Arbeidsmigratie
Bolzano neemt je mee in een onbekende wereld, de wereld van arbeidsmigratie, van uitbuiting maar ook van liefdevolle verbindingen. De karakters zijn prachtig uitgewerkt. Dat maakt het lezen van deze roman een waar genoegen.

 

‘Natalia’ van Roxanne Veletzos

De Roemeense Despina en Anton zijn in 1941 al tien jaar getrouwd maar kinderen zijn er niet gekomen. Despina verlangt  enorm naar een kind. Als er in het weeshuis waar haar nicht Maria als vrijwilliger werkt een meisje opgenomen wordt dat door haar ouders op een plein in de stad is achtergelaten, is ze bij de eerste aanblik van het kind helemaal verkocht.  Natalia is weliswaar geen evenbeeld van Shirley Temple, zo had Despina zich haar dochter altijd voorgesteld, de bijna vierjarige kleuter laat echter haar hart smelten. Na een gewenningsperiode van een aantal weken wordt Natalia definitief in het gezin van Despina en Anton opgenomen.  Ondanks de oorlog waarin Roemenië de zijde van Duitsland gekozen heeft, ontbreekt het Natalia de eerste jaren aan weinig bij de welgestelde familie Goza. 

Bombardement

Dat verandert als in 1944 de geallieerden Boekarest beginnen te bombarderen.  Despina vertrekt met Natalia naar het buitenhuis van haar oudste zuster op het platteland. Daar lijkt de oorlog weer ver weg. Alles verandert als Natalia doodziek wordt van het drinken van bedorven bronwater. Hoge koorts teistert haar lichaam, Natalia zal onbehandeld zeker sterven, alleen een kuur penicilline zal haar kunnen redden.  Wanhopig als Despina is, neemt ze haar kind toch weer mee terug naar Boekarest en via haar zwager weten ze het geneesmiddel vanuit Zwitserland te bemachtigen. Het tij keert,  de koorts zakt en Natalia wordt beter. Het tij keert ook voor Roemenië,  de koning sluit zich aan bij de geallieerden, opnieuw zijn er bombardementen, nu door de Duitsers.  Uiteindelijk trekt in 1945 het Sovjetleger Roemenië binnen, de oorlog is voorbij maar de vrijheid lijkt voor Despina, Anton en Natalia verder weg dan ooit.

Waargebeurd

 “In angst en wanhoop dragen wij dit kind over aan God, in de hoop en het vertrouwen dat Hij haar zal redden” , dat is de tekst van het briefje waarmee de joodse moeder van Roxanne Veletzos door haar ouders werd achtergelaten.  Dit gegeven en de liefdevolle opvang in het adoptiegezin Goza zijn de feiten waarop dit grotendeels waargebeurde verhaal is geënt.  De afloop van de roman is fictie, in werkelijkheid trouwde Veletzos' moeder in Roemenië en emigreerden ze naar de VS. ‘Natalia’ is een aangrijpend boek waarin we een welgestelde Roemeense familie volgen gedurende WOII en de Sovjet overheersing.  Achterin de roman foto’s van Despina en Anton en hun adoptiedochter.