‘De redding’ van Judith Koelemeijer

Het is januari 2010, een koude wintermaand, als Leah en Mirjam in Haarlem naar een lezing over filosofische wijsbegeerte gaan. Ze kennen elkaar niet en dat zou ook zo gebleven zijn als er niet dat ingrijpende ongeluk was gebeurd. Het is de zeventigjarige Leah die nog even een parkeerkaartje achter de voorruit van haar auto wil doen. Het is zo koud dat ze op de bestuurdersstoel gaat zitten. Er is wat gehannes met haar jas, ze zoekt de sleutels van de auto, kan ze niet vinden en hoe het gebeurt weet ze niet maar de auto begint te schuiven, zo de Leidsche Vaart in. Ze was al zo beducht om aan de rand van het water te parkeren, maar sprak zichzelf toe dat ze niet zo kinderachtig moest doen. Nu dobbert ze naar het midden van de vaart, wat kan ze doen, hoe komt ze hier uit? 

Oranjekade

Student Mirjam heeft lang getwijfeld of ze naar de lezing zal gaan. Eigenlijk wilde ze wel maar het was ook alsof ze nog een bevestiging van iemand wilde. Van haar hoogleraar bijvoorbeeld. Nu komt ze op een holletje aanlopen, heeft zich moeten haasten om op tijd te zijn. Als ze op de Oranjekade aankomt ziet ze een auto in de donkere vaart drijven. Er zit iemand in, een man, hoe kan ze helpen? Ze klimt in een boot maar vanaf daar kan ze niets uithalen. Terug de kade op waar inmiddels veel mensen staan. Ze kijken, ze filmen, ze praten, zijn ongerust maar doen niets. Dat kan niet denkt Mirjam, iemand moet iets doen. De auto ligt al bijna helemaal onder water als Mirjam een hand ziet bewegen. En ze neemt een besluit dat haar leven voor altijd zal veranderen. 

Novelle

Judith Koelemeijer hoorde via het tijdschrift Libelle over deze gebeurtenis. Zij vroegen haar contact met beide vrouwen op te nemen, een interview af te nemen en daarna een vervolgverhaal te schrijven. Koelemeijer was echter druk met haar biografie over Etty Hillesum en gaf de opdracht terug. Toch liet het verhaal haar niet los. Na de voltooiing van de biografie zocht ze contact met Leah en Mirjam. Ze waren bereid hun verhaal nogmaals te vertellen met als resultaat deze zeer leesbare novelle, waarin niet alleen de gebeurtenis maar ook hun levens belicht worden.  

‘Het zwijgen van Maria Zachea’ van Judith Koelemeijer

Deze maand is het ‘Nederland Leest’, de maand waarin de Bibliotheek een boek cadeau geeft aan haar gebruikers. Het thema dit jaar is ‘Kleine geschiedenis, grote verhalen’ en het cadeauboek is ‘Het zwijgen van Maria Zachea'. 

Broers en zussen
Twaalf broers en zussen verzorgen hun moeder die in 1989 een hersenbloeding heeft gehad, toen geopereerd is en vervolgens naar een verpleeghuis zou gaan. Maar daar steken de kinderen Koelemeijer een stokje voor. Tenminste een aantal. Zij bedisselen dat moeder weer naar huis komt en dat de kinderen de verzorging op zich nemen, hun vader is al jaren geleden overleden. En zo geschiedt het. Er worden roosters gemaakt, iemand neemt deze taak op zich, een tweede beheert de financiën en het logboek is de rode draad. 

Privétijd
Ze hadden echter niet verwacht dat moe, zoals ze hun moeder noemen, nog jaren zou leven. Ze gaat steeds meer achteruit en wilde ze in het begin nog wel eens een zinnetje zeggen, met het verstrijken van de jaren hult ze zich in stilzwijgen. Het wordt een bijzondere tijd voor elk van hen. Privétijd met moeder, iets wat in hun jeugd zelden voor kwam. Vaak gaan de gedachten daarnaar terug. 

Kieskeurig
De drukte van het grote gezin, voor de één een zegen, voor de ander een ramp. Het overlijden van hun oudste broer Jos die in zijn diensttijd omkomt en met militaire eer wordt begraven. Jos en Maarten die als eersten naar het gymnasium mogen. De drie jongere broers die in de zaak, een hoveniersbedrijf, mee moeten werken. De oudste dochters die kieskeurig elke vrijer de deur wijzen. Op zondagmorgen samen koffiedrinken. En de jongsten die alles zoveel anders beleven dan de grotere broers en zussen ( de oudste is van 1934, de jongste wordt in 1953 geboren). 

Tijdsbeeld
Kleindochter Judith heeft de twaalf kinderen Koelemeijer geïnterviewd en uit die gesprekken deze roman geconstrueerd. Een tijdsbeeld van Nederland over meer dan een halve eeuw. In chronologische volgorde komt elk kind aan bod. Niet alleen over zichzelf maar juist ook over de anderen. Op deze manier krijg je als lezer een prachtige inkijk in hun karakters en in hun reflectie op hun jeugd. Inderdaad ‘een kleine geschiedenis maar een groot(s) verhaal’.