‘De Finse katoenmolen’ van Ann- Christin Antell

Jenny Malmström is na het overlijden van haar man en zoontje weer ingetrokken bij haar vader, die dominee is in een dorpje bij Turku, Finland. Het is eind negentiende eeuw, voorzieningen voor weduwen zijn er niet, sociale voorzieningen zijn er überhaupt niet. Daarom trekt Jenny zich het lot van de arbeiders zo aan. De jonge kinderen die in de katoenfabriek werken in plaats van naar school te gaan. Net als de ouders een hongerloontje verdienen, te weinig om van te leven, net te veel om van dood te gaan. Het brengt haar in aanvaring met de zoon van de Engelse fabriekseigenaar, Fredrik Barker. In zijn ogen mogen de mensen die bij hen werken in de handen knijpen dat ze werk hebben. 

Slecht nieuws

Jenny is lid van de Damesvereniging, een club van welgestelde vrouwen die inzamelingsacties houden voor het goede doel. Ze zet zich in voor een aantal gezinnen in het dorp, brengt vaak voedsel en soms ook lekkernijen. Bij alles wat ze doet loopt ze toch geregeld Fredrik Barker tegen het lijf. En hoewel ze het niet toe wil geven, heeft de man een zekere aantrekkingskracht. Mogelijk zou haar hart voor hem willen zwichten, haar hoofd vertelt haar echter dat hij slecht nieuws is. 

Pastorie

Jenny’s leven komt radicaal op de kop te staan als haar vader na een korte ziekte komt te overlijden. Ze moet de pastorie verlaten, kan een klein huis in Turku kopen, neemt Martta, één van haar protégées mee als hulp in de huishouding, krijgt een baan op een meisjesschool, raakt bevriend met de predikantsvrouw uit een naburig dorp, neemt deel aan een archeologische opgraving. Haar leven draait 180 graden, ze verandert in een zelfstandige en onafhankelijke vrouw die het leven aankan. Tot het noodlot opnieuw toeslaat en ze zelf aan de onderkant van de maatschappij dreigt te belanden.

Sociaal

De geschiedenis van de Finse katoenindustrie doet sterk denken aan de geschiedenis van Twente. Engelse fabrikanten streken er neer, bouwden fabrieken in het stoomtijdperk, hadden veel arbeiders nodig die ze onder de arme bevolking rekruteerden. Antell heeft zich goed gedocumenteerd, echt bestaande figuren komen voor in deze sociale en vriendelijk geschreven roman, waarin een vleugje romantiek niet ontbreekt. De gebeurtenissen zijn echter allemaal fictief.  Een vervolgdeel volgt ongetwijfeld, de vertaling laat echter nog even op zich wachten.

‘Blauwe tomaten’ van Elodie Heloise

Dominique is met haar vriend Marlon verhuisd naar Curaçao. Hij is daar geboren en opgegroeid, heeft het huis van zijn grootvader geërfd. Dominique is er ook geboren. Haar ouders gingen naar het eiland omdat haar vader uitgezonden werd. Op haar achtste besloot haar moeder hals over kop naar Nederland terug te gaan. Dominique heeft nog vage herinneringen aan de tijd op Curaçao. Dat ze doodsbang in bed ligt, probeert de woede en het geschreeuw in het huis te negeren. Dat mama de volgende dag zegt dat ze was gevallen, tegen een deur op liep, zich stootte aan het aanrecht. Haar moeder kwam nooit op die periode terug, hun relatie is daarna dan ook nooit meer goed geweest. 

Beelden

Nu ze weer op Curaçao is komen de beelden terug. Dominique wil er niet aan toegeven. Ze wil een nieuw leven opbouwen, kennismaken met haar schoonmoeder en met Marlons tante ‘shon Mi’ die een opvanghuis voor zwervers en verslaafden in Willemstad runt. Al snel wordt hun huishouden uitgebreid met Kevin, een tiener die les krijgt van Marlon. Hij is thuis mishandeld door zijn stiefvader. Kwam in opstand, sloeg terug en woont nu veilig bij het jonge stel. Dominique voelt verwantschap en kan goed met hem praten. 

Pastorie

Wesu is één van de drankverslaafden die geregeld in de opvang van shon Mi te vinden is. Hij is ziek geworden en dan is de pastorie van pastoor Bree de plek waar een zieke op krachten kan komen. Hoge koortsen hebben hem geteisterd, veel heeft hij uitgekraamd, pastoor Bree maakt zich zorgen om hem. Pastoor en shon Mi werken samen in hun hulp aan de minderbedeelden. Dat komt op de tocht te staan nu de overheid de opvang wil sluiten. Wat moeten ze doen om de minister, die zelf financiële belangen bij het project heeft, af te stoppen? 

Caraïbisch

Er zijn veel verhaallijnen in ‘Blauwe tomaten’ , toch raak je de draad niet kwijt. Je leest deze sociale roman als een detective, komt het goed met de opvang? Komt het goed met Dominique. Komt het goed met Kevin? De opgeroepen sfeer is helemaal Caraïbisch, iedereen die bekend is op de eilanden waant zich bij het lezen van ‘Blauwe tomaten’ daar terug. Het boek is genomineerd voor de prestigieuze Libris Literatuurprijs.   

‘Nightcrawling’ van Leila Mottley

Kiara Johnson is nog net geen achttien als haar leven in een neerwaartse spiraal komt. Haar vader is dood, haar moeder zit vast en haar oudere broer Marcus heeft alleen maar oog voor zijn muziekcarrière die maar niet van de grond komt. Hij wil naar het voorbeeld van hun oom Ty een beroemde rapper worden. Samen met vrienden is hij daarmee bezig, Kiara ziet hem nog maar een doodenkele keer, hij laat haar vreselijk in de steek. 

Speeltje

Er is geen geld meer om de huur van hun sociale flat te betalen. Bij haar vriendin Alé vindt ze een warme plek, maar ook zij kan Kiara niet structureel helpen. Wanhopig op zoek naar werk komt ze Camilla, een doorgewinterde prostituee, tegen. Die haar voorhoudt dat prostitutie, voor een beeldschone jonge vrouw als Kiara, ook een manier is om geld te verdienen. In arren moede begint Kia, zoals ze zich op straat noemt, te tippelen. Gelijk één van de eerste keren wordt ze opgepakt door een politiepatrouille. De agenten willen best afzien van een bekeuring maar daar moet dan wel iets tegenover staan. Kiara komt in de tentakels van de politie terecht. Ze wordt een speeltje voor heel veel agenten. 

Basketbal

Ondertussen blijft ze wanhopig zoeken naar hun oom Ty. Ze gaat er zelfs voor naar haar moeder, de vrouw die haar en Marcus in de steek gelaten heeft. Ook zorgt ze voor Trevor, het zoontje van haar verslaafde buurvrouw Dee. Samen met hem maakt ze plezier, speelt ze basketbal. Kan ze weer even vrolijk en onbezorgd zijn. Hoe kan Kiara het hoofd boven water houden? Zijn er mensen die haar kunnen helpen? Of is haar leven uitzichtloos en gedoemd te mislukken? 

Rauwe werkelijkheid

‘Nightcrawling’ speelt in Oakland, California. Er heeft daar inderdaad een politieschandaal plaats gevonden waarbij minderjarige meisjes in de grijpgrage handen van straatdienders terecht kwamen. Het is de kapstok waaraan Leila Mottley haar debuutroman heeft opgehangen. Het is een rauwe werkelijkheid waarin de Afro-Amerikaanse Kiara opgroeit. Een leven zoals wij ons dat helemaal niet voor kunnen stellen. Daarom des te belangrijker dit boek te lezen. Om te zien hoe ‘Meneer Agent’ in de VS zijn gang denkt te kunnen gaan en zo vrouwen van vooral Afro-Amerikaanse afkomst onderdrukt en terroriseert.