‘Het roodborstje’ van Stephen Moss

Het roodborstje is in Groot Brittannië in tegenstelling tot in andere landen waar hij  grote parken, plantsoenen en bossen bevolkt, vooral een tuinvogel. Stephen Moss raakte gefascineerd door deze op het oog zo vrolijke, vriendelijke zwartogige vogel. Maar hij zag het al snel, schijn bedriegt. Het roodborstje is één van de meest agressieve vogels in de tuin. Een enorme territoriumdrift maakt van hem een kleine Napoleon. En dat mooie zingen, dat doet hij alleen maar om de concurrenten op afstand te houden. Onwetend van het werkelijke gedrag van deze kwelgeest heeft de Engelse natie het roodborstje tot de nationaal meest geliefde vogel uitgeroepen. Moss verbaast zich er enerzijds over,  aan de andere kant neemt het roodborstje in Engeland cultureel en historisch gezien een belangrijke plaats in.

Liedflard

Moss observeert vanuit zijn landelijke tuin in Somerset  het gedrag van het roodborstje. Per maand, beginnend in januari, start hij met zijn beschrijving: “ een bol vogeltje, druk in de weer. Met opgezette veren om zo warm te mogelijk te blijven draait hij zich om en toont een onverhoedse flits van kleur….. Met korte, schokkerige bewegingen trippelt de vogel over het geglazuurde gazon, wipt dan op een lage struik en schalt een korte liedflard”.  Beeldend en zelfs voor iemand die niet zo in vogels geïnteresseerd is heel begrijpelijk volgt Moss het roodborstje een jaar lang op de voet en lardeert zijn beschrijvingen met anekdotes, literaire en historische verwijzingen. Prachtige (historische) afbeeldingen en gedichten met bronvermelding en een bibliografie van geciteerde boeken complementeren  dit volgens Matthijs van Nieuwkerk ‘kleine meesterwerk’.

Schoonheid

Stephen Moss is ornitholoog en heeft een groot aantal werken op zijn naam. Voornamelijk vogelboeken maar ook over de natuur in het algemeen. Daarnaast werkt hij mee aan televisieseries en documentaires, onder andere The Nature of Britain en Springwatch. Ook geeft hij les in het schrijven van reis- en natuurverhalen aan de Universiteit van Bath. Zijn missie om een breed publiek kennis te laten maken met de schoonheid van de natuur is met dit boek zeker geslaagd.

‘Welke vogel hoor ik? Van Dominic Couzens

Vogelzang, je hoort het elke dag, waar je ook bent. Wandelend in het bos of op de hei, in de stad of op het platteland. Veel vogels die wij kennen zingen. Maar ze zingen niet voor ons. Nee ze zingen om een partner te imponeren. Om hun territorium af te bakenen. Om alarm te slaan. Maar dan heet het niet zingen, dan is het de roep. Wat is het verschil hiertussen? De roep is aangeboren, het zingen voor velen voor een deel aangeleerd. 

Bescheiden

Sommigen zijn echte imitators, beroemd daarom is de spotlijster van het Noord-Amerikaanse continent. Er zijn gedichten over hem geschreven en zelfs een boek draagt zijn naam als titel. Zijn bescheiden neefje de rosse spotlijster zingt echter vele malen mooier, heeft meer variatie en imiteert beter. Maar laat zich zelden zien, zo blijkt maar dat brutaliteit een grote bekendheid kan genereren. Het valt sowieso op dat onder de 52 vogels (voor elke week één) veel lijsters zitten. 

Zomer

Van alle continenten komen ze. De trekvogels horen vaak bij twee werelddelen, zijn ze hier uitgezongen, gaan ze in Afrika verder. De merel blijft hier, hij is de vogel die de lente aankondigt. Na de merel is de nachtegaal in het voorjaar te horen. Net terug uit Afrika doet hij zijn uiterste best om aandacht te krijgen. Ook terug uit Afrika is dan de rietzanger. Naarstig op zoek naar een vrouwtje vliegt hij al zingend de lucht in. Op het hoogtepunt van de zomer horen we de veldleeuwerik, zomerser kan het niet. 

Kraanvogels in koor

En dan is er nog het roodborstje. Prachtig zingend en hondsbrutaal. Vindt dat niemand in zijn territorium mag komen, zelfs het vrouwtje niet. Bij de meeste vogelsoorten is het het mannetje dat zingt, vrouwtjes kiezen dan aan de hand van dat gezang een partner. Om al die vogelgeluiden te leren (her)kennen is er bij elk hoofdstuk een QRcode toegevoegd. Met je telefoon scan je de code en kom je op de website van de uitgever waar alle vogelgeluiden te beluisteren zijn. Maar ook op Youtube zijn de geluiden te vinden. Ook het mijns inziens allermooiste geluid: dat van de kraanvogels. Zij zingen in koor. De mooie illustraties van Madeleine Floyd completeren de interessante informatie over deze zangvogels.