‘In de verte, de zee’ van Laura Spence-Ash

Het is 1940, Londen wordt door de Duitsers bestookt en Reg en Millie besluiten hun dochter Beatrix naar de VS te sturen. Daar zal ze veilig de oorlog door kunnen komen. Zo stapt de 11 jarige Beatrix alleen op de boot naar Boston. Op de kade wordt ze afgehaald door de familie Gregory, bij hen gaat ze wonen. De zoons William en Gerald lopen haar enthousiast tegemoet, moeder Nancy glundert en bibbert tegelijk. Twee jongens zijn een geweldige schat, maar een dochter, daar heeft ze altijd naar verlangd. 

Brieven

Eenmaal thuis blijft Beatrix de eerste tijd gereserveerd en afstandelijk. Ze wil best graag wennen en meedoen maar ze mist haar ouders en Londen. Beatrix kijkt haar ogen uit, het huis is zo groot, de tuin is fantastisch en het bos erachter een fijne plek om even alleen te zijn. Als ze naar school gaat wordt alles al wat vertrouwder, ze is kien, kan goed meekomen, ze streeft de jongens al snel voorbij. Maar het meest kijkt ze uit naar de brieven van thuis. Ook naar die van haar moeder, ook al weet ze zeker dat die erop stond dat ze naar de VS zou gaan. 

Eilandje

Niet alleen Nancy moet wennen aan een dochter, voor haar man Ethan is de schok nog groter. Hij is directeur van een jongensschool, heeft twee zoons, een meisje is zo anders. Eigenlijk had hij helemaal geen kind in huis willen nemen, de kosten, het gedoe eromheen. Hij ziet zijn vrouw genieten van Beatrix, ergert zich eraan maar neemt zich voor toch meer open te staan voor het kind. De zomer van 1941 gaat het gezin naar hun zomerhuis in Maine. Gelegen op een eilandje, alleen dat ene huis, enkel bereikbaar met de roeiboot. Beatrix is bang, ze kan niet zwemmen, maar voor de vakantie voorbij is heeft ze het onder de knie. Ze voelt zich nu helemaal thuis. Zal ze ooit weer terug moeten? En wil ze dat nog wel? 

Debuutroman

Deze debuutroman van Spence-Ash bestaat uit meest korte hoofdstukjes, waarin we afwisselend door de ogen van één van de karakters de gebeurtenissen over een periode van 1940 tot de epiloog in 1977, waarnemen. Ze schrijft met een bijzondere intensiteit, iedereen komt tot leven, je wil almaar doorlezen, het boek wegleggen is geen optie. Een fijne debuutroman, het smaakt zeker naar meer.  

‘De kinderen van Barrøy’ van Roy Jacobsen

Kort na WOII keert de Noorse Ingrid terug naar het eiland Barrøy. De oorlog heeft veel veranderingen in Noorwegen teweeggebracht maar al deze moderniteiten gaan aan het eiland voorbij. Ingrid keerde niet alleen terug, ze had een dochtertje, Kaja, bij zich, kind van een Russische krijgsgevangene. Iedereen heeft er zijn mening over, Ingrid trekt zich er niets van aan. 

Seizoenen

Ze past zich weer aan aan de seizoenen die het leven op Barrøy bepalen. In de winter trekken de mannen en grotere kinderen naar de Lofoten. Dat is hun uitvalsbasis voor de visvangst, de kinderen gaan er naar de middelbare school. Met nog maar een paar overblijvende bewoners, is het koud, donker en saai in die maanden. Alleen de melkboot brengt geregeld post en oude kranten. Johannes die de melkboot vaart, heeft de zorg voor zijn stiefzoontje Mathias, de moeder van Mathias heeft de benen genomen. Als ook Johannes verdwijnt neemt Ingrid als vanzelfsprekend Mathias in huis. Ze wordt zijn voogd en hij groeit samen met Kaja op. 

Vrouwen

Het zijn vooral de vrouwen die een belangrijke plaats in het leven van Ingrid innemen. Haar tante Barbro, de spil van het huishouden. Haar nicht Hanna, moeder van de tweeling Anna en Sophie en van krullenbol Oskar. De opgroeiende Suzanne die steeds opstandiger wordt, Svetlana van het postkantoor. Ingrids vriendin Mariann die in Trondheim woont en met haar brieven de wereld buiten Barrøy binnenbrengt. De deftige dames Storm, moeder en drie dochters die zich ver verheven voelen boven het gewone volk. Elk heeft zo haar plek en vaste rol. Ingrid kan niet met iedereen even goed overweg, toch is er het besef dat ze elkaar nodig hebben. 

Uitvaren

De zomers zijn een feest op Barrøy. Iedereen is weer thuis, het is mooi weer, er wordt gehooid, de boten worden winterklaar gemaakt, er komen logees, er wordt gezwommen en gepicknickt, er worden plannen gemaakt, de stemming is opperbest. Iedereen geniet. Het eiland is op zijn best, kon het maar altijd zo blijven! De winter is echter onverbiddelijk, elk jaar zullen de vissers weer uitvaren, de achterblijvers in angst achterlatend of ze goed weer thuiskomen. 

Jacobsen laat op een rustige, ingetogen wijze en met veel verbeeldingskracht het bestaan van de eilanders tot leven komen. Het is genieten tot de laatste bladzijde. 

‘Niet niks: een jaar met de dood op mijn hielen’ van Hiske Dibbets

Het is de zomer van 2020 als Hiske Dibbets samen met haar man Ruud en dochter Binkie naar hun geliefde Kreta op vakantie gaan. Corona lijkt verdwenen, Griekenland is veilig, niets aan de hand. Het valt Ruud echter op dat Hiske zo vaak naar de wc moet. Terug in Nederland komt ze via de huisarts bij Polidirect terecht voor een coloscopie en de uitslag is vernietigend. Een tumor in de endeldarm. Ze wordt doorverwezen naar het OLVG voor verder onderzoek en behandeling. 

Palliatief

Hiskes wereld stort in. Ze belt met haar vriendin Djuna, ze kennen elkaar al veertig jaar. Djuna is arts, heeft dagelijks met patiënten met darmkanker te maken.  Djuna komt gelijk langs, spreekt haar moed in, samen zullen ze ervoor gaan. Maar het is veel erger, er zijn uitzaaiingen, Hiske zal niet beter worden, een behandeling zal alleen palliatief zijn, als dat tenminste is wat ze wil. Hiske bedenkt zich niet, ze gaat ervoor. Het wordt bestraling en chemo. 

Wonder

Ze wordt er doodziek van, heeft pijn, pijn, pijn. Op voorspraak van Djuna komt ze in het VU terecht. De aanpak daar is een verademing. Duidelijke uitleg, er worden nieuwe scans gemaakt, de oorzaak van de pijn wordt gevonden, er lijkt een mogelijkheid om te opereren. Zal er dan toch een wonder geschieden? 

Schrijven

Er zijn dagen, soms zelfs weken, dat ze ziek, zwak en misselijk is. Nergens aan denkt. Alleen is met de pijn. Maar er zijn ook tijden dat het beter gaat. Hiske begint haar leven te overdenken. Hoe ze Ruud ontmoette, samen een kleine woning betrokken en als studenten leefden. Hij is kunstenaar, Hiske heeft een studie journalistiek gedaan in Boston. Heeft daarna jaren in Moskou bij Derk Sauer’s magazine gewerkt. Terug in Nederland wordt ze lector bij een uitgeverij en doet freelance opdrachten. Schrijven is voor Hiske belangrijk. Een verhalenbundel en een literaire thriller heeft ze al op haar naam. Ze besluit nog één boek te schrijven, het boek over het jaar dat de dood haar op de hielen zit. 

Denk niet dat het een somber boek geworden is. Dibbets weet op rake toon haar leven te beschrijven, kijkt kritisch naar haar behandeling en verbaast zich over de soms absurde gebeurtenissen in haar laatste jaar. Hiske Dibbets is in juli 2023 op 57-jarige leeftijd overleden.  

‘Wat kom jij hier doen?’ van Huub Keijbets

De opvang van asielzoekers en gevluchte Oekraïners is een heet hangijzer in veel plaatsen in Nederland. De hartverwarmende acties in Lemelerveld en Ommen waar de handen uit de mouwen worden gestoken vinden lang niet overal navolging. Maar hoe gaat dat nu precies in zijn werk. Wat doen COA en IND. Wat zijn hun criteria? Huub Keijbets werkte van 2001-2021 als vrijwilliger met vluchtelingen, asielzoekers en illegalen. Niet alleen zijn eigen impressies deelt hij met de lezer, met een kort overzicht van de opvang door de jaren heen maakt hij duidelijk hoe en waarom de opvang er is. 

Verblijfsvergunning

De eerste tien jaar werkt hij met mensen die al een verblijfsvergunning hebben. Samen met de beroepskrachten van Vluchtelingenwerk Nederland helpt hij ze op weg. Allereerst met huisvesting, het inrichten van een woning, aanvragen uitkering, het krijgen van een zorgverzekering, afsluiten contract energieleverancier. “Een lange mars door de Nederlandse bureaucratie”, aldus Keijbets. 

Surplace

De laatste tien jaar zijn het vooral de illegalen die hij bijstaat. Asielzoekers wier verzoek is afgewezenen en daarom illegaal zijn. Omdat het vluchtverhaal niet consistent was. Omdat er sprake zou zijn van een ‘surplace’ bekering van het geloof dan wel van de seksuele voorkeur. Met andere woorden, de aanvrager geeft alleen maar voor bekeerd te zijn omdat hij weet dat hij in zijn land van herkomst daarvoor vervolgd zou worden. Omdat de aanvrager niet de datum kan noemen waarop zijn ouders vermoord zijn. Dat hoor je toch te weten. Er lijkt sprake van willekeur, de aanvrager is zich er bovendien niet van bewust dat de IND'er die tegenover hem zit een geroutineerde interviewer is. 

Zieke vader

Soms is het heel terecht dat een aanvraag afgewezen wordt. Veiligelanders of jonge asielzoekers die door hun ouders gestuurd zijn om de weg voor de familie vrij te maken. Soms ook komt Keijbets erachter dat hij voorgelogen is. Dat iemand naar zijn zieke vader gaat terwijl die al vermoord was. Het schrijnendst zijn echter de werkelijke vluchtverhalen, hoe wreed en verdrietig is het om voor je veiligheid je eigen land te moeten ontvluchten. 

Keijbets verduidelijkt, maakt kritische kanttekeningen, verbaast en verwondert zich en is in een aantal gevallen gewoon boos over de gang van zaken. Het boek is al met al een verhelderend kijkje over de achterkant van de opvang waar we vaak geen weet van hebben.

‘Water’ van John Boyne

Vanessa Carvin is Dublin ontvlucht. Het afgelopen jaar heeft haar zo aangegrepen dat ze er niet langer wil wonen. Een eilandje voor de kust van Galway is haar schuiloord. Zodra ze voet aan wal zet, knipt ze haar haar af, scheert haar hoofd bijna kaal. Bovendien verandert ze haar naam in Willow Hale. Een oude cottage wordt haar nieuwe home, dicht bij zee, geen tv, geen internet. Afgesloten van de bewoonde wereld, zo wil Vanessa voorlopig wonen. 

Pudding

Ze verkent het eiland, ontdekt de nieuwe en de oude pub. Leert haar buren een beetje kennen, maar het liefst houdt ze zich afzijdig. Dat komt goed uit, de bewoners van het eiland zijn niet al te toeschietelijk, moeten niet te veel van vreemden hebben. Langzaamaan krijgt ze een vaste dagindeling, ze wandelt veel, eet dagelijks in één van de twee pubs, haalt boodschappen, maakt kennis met Luke met wie ze het goed kan vinden. Tolereert Pudding, de kat van de buren, die denkt dat de cottage zijn domein is. 

Veilige jeugd

Maar vooral overdenkt ze haar leven, haar huwelijk met Brendan, hun bijna societyleven door de bekendheid van hem. Ze waren graag geziene gasten op menig feest. Haar twee dochters, Emma en Rebecca. Hoe het was toen ze nog klein waren, opgroeiden tot jonge vrouwen. Dat Emma er niet meer is. Het verdriet en de radeloosheid daarover. Rebecca die niets meer van haar wil weten! “Als moeder was ze geen natuurtalent, maar ze hield van haar dochters en deed alles om ze een fijne en veilige jeugd te geven”, overdenkt Vanessa. Hoe kon het dan toch zo fout lopen? 

Pareltje

Stukje bij beetje laat ze iets los over de zware tijd die ze achter de rug heeft. Zo kom je als lezer achter de waarheid, haar waarheid, over wat voorgevallen is. Het heeft alles met water te maken, water dat haar leven met Brendan beheerste, water dat haar nu scheidt van de bewoonde wereld, een veilige buffer die haar de kans geeft met zichzelf in het reine te komen. Tenminste, als dat überhaupt nog mogelijk is. John Boyne laat Vanessa in al haar verdriet, onmacht en woede tot leven komen.  Herkenbaar, inlevend, een vrouwenleven dat tot nadenken stemt, je laat reflecteren op haar en op jezelf. Een pareltje om niet snel te vergeten.

‘Tom Lake’ van Ann Patchett

Michigan, de zomer van 2020. Lara en Joe Nelson hebben een fruitkwekerij met de nadruk op de kersenteelt. Er is corona en al hun hulptroepen die normaal meehelpen met de oogst hebben het af moeten laten weten. Alleen hun drie dochters Emily, Maisie en Nell zijn er om te helpen. Ze hebben hun opleidingen tijdelijk moeten verlaten en werken hard mee. Het binnenhalen van de kersen is kort maar heftig, in een paar weken tijd moet er worden geoogst en de bomen winterklaar gemaakt. 

Actrice

Alle drie kennen ze de geschiedenis van de jeugd van hun ouders. Lara werd actrice, Joe kwam als regisseur aan de kost. Ze ontmoetten elkaar voor het eerst bij het theaterfestival dat bij het Tom Lake, een heerlijk meer om na de repetities in te zwemmen, werd gehouden. Maar hoe het daarvoor was, dat is minder bekend. Hoe hun moeder per ongeluk in een film terecht kwam. Op haar achttiende daarvoor naar California vertrok. Dat de film maar niet uitkwam.  En Lara daarom naar andere producties zocht om in te spelen. Zo kwam ze in Tom Lake en speelde daar samen met Peter Duke. De beroemde filmacteur die een Oscar won.  Ze had zelfs een korte romance met hem. 

Kersenplukken

De drie meiden willen alles weten, niets maar dan ook echt niets mag hun moeder achterhouden. En zo begint, onder het kersenplukken, bij de maaltijden, eigenlijk vanaf het moment van opstaan tot het slapengaan het verhaal van Lara. Maar alleen als ze alle drie erbij zijn. Ontbreekt er één, dan mag Lara niet verder vertellen. 

Geheimen

Zo leren we Lara en Joe in heden en verleden, als individu, maar ook de Nelsons als gezin steeds beter kennen. Hoe ze op de boerderij terecht gekomen zijn, hoe het leven in Michigan is, vroeger en nu. Een warm gezin waarbij de ouders een bijzondere start gehad hebben. Of Lara nu werkelijk haar hele ziel en zaligheid blootgeeft? Er moet altijd iets te raden blijven, vindt ze. Ieder mens mag zijn geheimen hebben! 

‘Tom Lake’ is een inlevend verteld verhaal over een warm gezin in de bijzondere setting van de coronatijd. Ann Patchett is een zeer geliefde auteur met veel titels op haar naam. Haar boeken worden in meerdere landen uitgebracht.

‘Het honingpad’ van Cristina Caboni

Alice Pascal Azara woont en werkt in Parijs. Sinds de moeizame relatie met haar moeder haar jeugd heeft getekend, is ze jong uit huis gegaan. Heeft een universitaire studie afgerond en werkt als data-analist bij een groot bedrijf. Ze benadert de wereld rationeel, haar gevoelens probeert ze zoveel mogelijk uit te schakelen. 

Bezoek

Toch heeft ze ook goede herinneringen aan vroeger. Samen met haar Italiaanse grootmoeder zorgde ze voor hun boerderij in de Provence. Van haar heeft ze haar liefde voor bijen geërfd, zelfs op het dakterras van haar appartement heeft ze een bijenkast staan. Met haar jongere zusje Emma was de relatie goed. Totdat een brief uit Sardinië, waar hun grootmoeder vandaan kwam, Emma ertoe aanzet daar op bezoek te gaan. Alice gaat niet mee, ze durft haar veilige wereld niet achter te laten. Emma gaat wel, komt ziek terug en gaat naar haar ouders in de Provence. Ze is ernstig ziek, maar ook zwanger. Een paar maand na de geboorte van haar dochtertje overlijdt ze. 

Ma douce

Alice weet van dit alles niets. Als ze door haar moeder gebeld wordt dat haar zus is overleden, vertrekt ze hals over kop naar huis. Nog groter is de schrik als blijkt dat het de wens van haar zus is dat Alice zich over Emma’s dochtertje Amélie ontfermt. Ze weet niets van kinderen, het wordt een hele opgave om naast haar baan ook voor Amélie te zorgen. Eigenlijk kan ze het niet aan, maar opgeven of haar dochter bij haar ouders onderbrengen zijn niet de oplossing. Dat beseft ze zich ten volle. Hoe moet het nu verder? Alice verdiept zich nogmaals in de brief die haar zus van hun Italiaanse familie kreeg. Ze besluit naar Sardinië te gaan en daar de vader van de kleine Amélie, die ze inmiddels vertederd ‘ma douce, mijn lieverdje’ noemt, te zoeken. Zal ze hem vinden? Kan ze haar lieverdje met een gerust hart achterlaten? Hoe is haar familie op Sardinië? Vragen, vragen, vragen! 

Sfeervol

De Italiaanse Cristina Caboni heeft een flink aantal boeken op haar naam staan waarvan er een achttal in het Nederlands zijn vertaald. Vaak spelen bijen en haar liefde voor de natuur hierin een belangrijke rol. Het sfeervolle en romantische ‘Het honingpad’ sluit hier naadloos bij aan.  Naast auteur is Caboni imker en rozenkweker.

‘De jongen die van de wereld hield’ van Tjibbe Veldkamp

Een nieuw jaar begint vaak met nieuwe voornemens. Zo ook bij Boek van de Week. Het nieuwe voornemen is om eens vaker een jeugdboek te bespreken. Te beginnen met wat velen als het beste kinderboek van 2023 beschouwen. Een sprookjesachtig en magisch boek over een jongen die nog geboren moet worden. 

Adem

Als op een brug in Paznau een jongeman en een jonge vrouw door de sneeuwval onderuitgaan en elkaar diep in de ogen kijken, gebeurt er iets magisch. Hun mogelijke kind komt tevoorschijn. Niet dat Vaclav en Zdenka dat zelf weten. Hij wil haar graag weerzien, geeft haar een briefje met de mededeling elkaar de volgende dag weer op de brug te ontmoeten. Zij gooit het weg, loopt snel door naar het politiebureau waar ze werkt. Hun mogelijke kind, Adem is zijn (voorlopige) naam pakt het briefje op en volgt Zdenka. Spreekt haar aan, noemt haar mama, smeekt haar de volgende dag te komen. 

Oplichting

De politievrouw in Zdenka ziet een oplichtingstruc in het hele gebeuren.  Ze levert hem af bij de nachtopvang, geeft hem nog wat munten en keert snel terug naar haar werk. In de nachtopvang treft Adem Felix, een jongen gepokt en gemazeld door het straatleven. Adem mag hem wel, vertrouwt hem, maar helaas, Felix kent alleen de wetten van de straat en gaat er met zijn geld vandoor. Hoe nu verder? 

Vrijbuiter

Er zit voor Adem niets anders op dan naar zijn toekomstige vader op zoek te gaan. Vaclav is een vrijbuiter, woont alternatief op een industrieterrein. Leidt een verborgen leven, in tegenstelling tot Zdenka hecht hij min of meer wel geloof aan het verhaal van Adem. Maar kan Adem Zdenka en Vaclav op tijd bij elkaar brengen? Hoeveel tijd heeft hij daarvoor? Kan hij extra tijd krijgen? 

Tjibbe Veldkamp heeft al heel veel boeken op zijn naam staan, vertaalt ook veel kinderboeken uit andere talen. Met dit fantastische boek spreekt hij niet alleen kinderen aan, ook voor volwassenen is dit een geweldig boek om te lezen. Het mooie taalgebruik, de magische setting, ik zou tegen iedereen willen zeggen: lees dit boek, het is zeker de moeite waard. De zwart-wit tekeningen van Mark Janssen, met naast de titelpagina één van de spannendste momenten uit het verhaal, zijn een extra aanmoediging dit boek ter hand te nemen.

‘Kalle’ van Bert Wagendorp

December is de maand dat je oude bekenden en geliefden weer treft. Onder de kerstboom, op pakjesavond of bij de oliebollen. Zo ook bij ‘Boek van de Week’. Deze week is Abel Sikkink onze oude bekende. In 1847 emigreerde hij met zijn ouders, twee zusjes en zijn broertje vanuit de Achterhoek naar de VS. De overtocht was bar, de aankomst ontnuchterend en de vervolgreis catastrofaal. Bij de overtocht op het Eriemeer breekt brand uit op hun boot de ‘Phoenix’, het hele gezin verdwijnt in de golven, alleen Abel spoelt meer dood dan levend aan. De anderen zijn allemaal omgekomen. 

New York

Abel wordt opgenomen in een Zeeuws-Amerikaans gezin en ontwikkelt zich als een taalvaardige jongen die voor de plaatselijke krant gaat schrijven. Samen met zijn jeugdvriend en fotograaf Kalle belandt hij in New York om voor een gerenommeerde krant te gaan werken. Ze ontmoeten veel belangrijke mensen uit de wereld van kunst en cultuur. 

Burgeroorlog

Nu is het september 1861, de oorlog tussen de Noordelijke en de Zuidelijke Staten, later bekend als de Burgeroorlog, breekt uit. Abel en Kalle volgen in een wagen, omgebouwd als donkere kamer en redactielokaal, de troepen van de Noordelijke Staten. Ze maken kennis met de generaals Grant en Lee, hoofdrolspelers in de oorlog en volgen de troepen, die telkens weer in grote veldslagen elkaar te lijf gaan en met duizenden tegelijk omkomen. De kille berekening waarmee ze door de generaals hun dood tegemoet gestuurd worden. De veldhospitalen waar de diagnose vaak een amputatie van een arm of been is. Meestal zonder enige verdoving. Ze blijven de oorlog volgen tot in 1864 het noodlot toeslaat. Kalle raakt gewond en het is de vraag of hij ooit nog als fotograaf zal kunnen werken. 

Cliffhanger

Bert Wagendorp heeft een heel prettige manier van vertellen. Op een rustige en nuchtere toon verhaalt hij van de gruwelijkheden in de Burgeroorlog. En ondanks die gruwelijkheden ervaren de hoofdpersonen hun belevenissen toch ook als avontuurlijk. Waarbij het halen van een scoop (als eerste baanbrekend nieuws melden) dan voorrang heeft op hun veiligheid. Het is aan te raden eerst ‘Phoenix’ te lezen en er volgt nog een derde deel. ‘Kalle’ eindigt met een cliffhanger zoals je ze maar zelden ziet. Je wilt onmiddellijk aan het laatste, nog niet verschenen deel beginnen.

‘De duiker’ van Mathijs Deen

December is de maand dat je oude bekenden en geliefden weer treft. Onder de kerstboom of op pakjesavond. Zo ook bij ‘Boek van de Week’. Liewe Cupido mag tot die oude bekenden gerekend worden. Alhoewel het meer een nieuwe buurman is die we nu voor de tweede keer ontmoeten. Maar wat voor één! Opgegroeid op Texel als zoon van een Duitse moeder en een Texelse visser. Na zijn middelbareschooltijd gekozen voor een opleiding bij de Duitse politie en nu werkzaam als rechercheur bij de Bundespolizei in Cuxhaven. Waar hij bekend staat als de Hollander. 

Miljoen

Een Terschellings schip op zoek naar een verloren container van de Medea stuit dicht bij de Amrumbank en het eiland Föhr op het wrak van een sinds 1950 vermist schip, de Hanne. Vastgeklonken aan het schip is het lichaam van een man, een duiker. Balen voor de bemanning van het Terschellingse schip, ze hadden graag de lading van de Hanne, voor een miljoen aan koperplaten, stiekem aan land gebracht. Maar nu zit er niets anders op dan het incident te melden bij de Duitse kustwacht. De identiteit van de duiker is al snel bekend, Jan Matz, wrakduiker van het eiland Föhr. Zijn bootje en telefoon worden later in Denemarken aangetroffen. 

Brandbom

Cupido wordt naar de plaats delict gedirigeerd. Samen met zijn hond Vos vertrekt hij uit Wilhelmshaven naar Föhr.  Hij duikt zelf naar het wrak, maakt foto’s, doorzoekt het huis van Matz, het speurwerk is begonnen.  Al snel wordt duidelijk dat niet alleen Jan Matz in de problemen zat, ook zijn zoon Johnny die bij zijn moeder in Wilhelmshaven woont heeft de politie achter zich aan. Johnny wordt ervan verdacht een leeftijdsgenoot in elkaar geslagen te hebben. Bovendien is er een brandbom gegooid naar het huis van het slachtoffer. Rechercheur Judith Schulze heeft de leiding over dit onderzoek. Hebben de twee zaken met elkaar te maken? Willen de stugge kustbewoners hun geheimen blootgeven? Cupido en Schulze hebben er hun handen vol aan. 

Tegendraads

Deze tweede Waddenthriller van Mathijs Deen voldoet weer helemaal aan de verwachtingen. Sfeervol, spannend en met veel gevoel voor de eilanders en kustbewoners geschreven. Cupido blijft een eigengereide, tegendraadse politieman, die de Duitse hiërarchie graag aan zijn laars lapt. Een echte aanrader, dit tweede deel kan los van het eerste gelezen worden.

‘Liefdadigheid’ van Donna Leon

December is de maand dat je oude bekenden en geliefden weer treft. Onder de kerstboom of op pakjesavond. Zo ook bij ‘Boek van de Week’. We gaan van start in Venetië waar we commissario Guido Brunetti tegenkomen. Hij wordt aangesproken door zijn oude buurmeisje Elisabetta. Sinds hun jeugd hebben ze elkaar nauwelijks gezien, hoogstens een keer goedendag gezegd op straat. En nu zit ze in het politiebureau op een bankje op hem te wachten, ze moet hem dringend spreken. 

Ziekenhuis

Het gaat over haar dochter Flora, dierenarts, getrouwd met Enrico, accountant. Elisabetta del Balzo is bezorgd. De twee gedragen zich vreemd, zijn bloednerveus en Enrico probeert het gezelschap van zijn schoonouders te mijden.  Sinds hij een klus voor zijn schoonvader heeft gedaan, lijkt hij op eieren te lopen. Hoewel hij er bijna zes maanden zoet mee was, wilde hij er geen geld voor hebben. Het gaat om een liefdadigheidsstichting die Del Balzo opgericht heeft. De stichting ondersteunt een ziekenhuis in Belize, er is een mooie website, er is zelfs een dame die fondsen aanboort en de public relations doet. Alles lijkt prima in orde. 

Vandalen

Omdat Brunetti zich in wil dekken en Elisabetta niet alleen wil horen vraagt hij zijn doortastende collega Claudia Griffoni erbij. Op een sluwe manier weten ze samen veel informatie van Elisabetta los te peuteren. Toch blijft de hele zaak een unheimisch gevoel geven. Brunetti gaat eens hier en daar praten, komt ook bij een oud-admiraal van de marine terecht. Hij is één van de oprichters van de stichting. Maar de man is dementerend, hoe kan hij met zijn volle verstand de stichtingspapieren getekend hebben? De hele zaak komt in een stroomversnelling als de dierenartspraktijk van Flora wordt vernield. Zijn het vandalen die in het post-covid tijdperk hun gram halen? Of is hier iets heel anders aan de hand. 

Sfeerrijk

Donna Leon weet de sfeer van Venetië weer bijzonder goed te treffen. Het gebruik van Italiaanse woorden, het bekende politiebureau met signorina Elettra die nog steeds alle mazen in de wet gebruikt om informatie boven water te krijgen. De ritten met de vaporetto’s, de pallazo’s, het centrum en de turisti, dragen hier ook aan bij. Alle oude bekenden uit de vorige delen aanwezig. Al met al een zeer geslaagde literaire detectiveroman.

 

‘Even bijkomen (van mijn gezin) van Eva Lohmann

Eva Lohmann rekent zichzelf tot de introverte mensen. Volwassenen en kinderen die niet graag op de voorgrond staan. Die uitstekend zichzelf kunnen vermaken, zeer geconcentreerd en lang met één onderwerp bezig kunnen zijn en zich in gezelschap snel ondergesneeuwd voelen. In haar beleving is de huidige wereld vooral ingesteld op extraverten. Een kind moet zich onderscheiden, goede cijfers halen, zich kunnen presenteren, zowel in sport als op school! 

Drukke verjaardag

De extraverte wereld is dodelijk vermoeiend voor de introverten. Een kinderfeestje kan een ramp zijn, bij al die drukte voelt een introvert kind zich absoluut niet goed. Het ziet er mogelijk zo erg tegenop dat het helemaal niet wil gaan. Hoe kun je zo’n kind toch mee laten doen. Lohmann geeft tips: door te zeggen dat alleen een cadeautje brengen ook okay is. Afspreken dat het kind even kan bellen als het teveel wordt, het eerder op te halen. En vooral ook van tevoren contact opnemen met de ouders van de jarige en uitleggen hoe jouw introverte kind met een verjaardag omgaat. 

Wegkruipen

Hoe kan een introvert kind het beste gedijen in de klas? Niet door achterin weg te kruipen. Ga vooraan zitten zegt Lohmann. Als je dan een keer je vinger opsteekt om wat te zeggen zijn er geen twintig hoofden die zich omdraaien en jou verwachtingsvol aankijken. Zo staan er tig tips om begrip te kweken voor je introverte kind. Lohmann zelf is door schade en schande wijs geworden. 

Rust en tijd voor jezelf

Hoe kun je als introverte volwassene voor jezelf opkomen. Het allerbelangrijkste je grenzen aan te geven. Je zult eerder vermoeid zijn door een druk gezelschap. Of door je drukke gezin. Of door de drukke decembermaand. Geef aan dat je tijd nodig hebt om tot rust te komen. Geef aan dat je die drukte niet trekt. Geef aan dat je dingen op jouw manier wil doen. Dat is best ingewikkeld voor iemand die introvert is, Toch is dat de manier: treed mensen vriendelijk tegemoet, maak oogcontact en vertel wat je nodig hebt: rust en tijd voor jezelf. 

Lohmann houdt een pleidooi voor de introverte mens, klein en groot, geeft tips, behandelt voorbeelden. Een boek niet alleen voor introverten maar vooral voor die anderen die introversie niet zo goed begrijpen.

‘Het huis met de deuren’ van Tan Twan Eng

Penang, Maleisië 1921. Robert en Lesley Hamlyn krijgen een bijzondere logé: William Somerset Maugham komt samen met zijn secretaris een paar weken bij hen logeren. Maugham is op dat moment al een bekende schrijver, hij heeft een tiental toneelstukken geschreven waarvan er een aantal langdurig in Londen en New York zijn opgevoerd. Verder heeft hij romans en verhalenbundels op zijn naam staan. Maugham is zijn ongelukkige huwelijk in Londen ontvlucht, hij houdt van reizen en warme streken liggen hem nauw aan het hart. 

Koloniaal

Lesley Hamlyn woont haar hele leven al in Penang, haar man Robert is in Engeland opgegroeid. Na zijn rechtenstudie is hij naar de Oost vertrokken. Lesley vond hem, hoewel hij bijna twintig jaar ouder was, gelijk al interessant en is in volle overtuiging met hem getrouwd. Er zijn twee zonen geboren en ze bewonen een heerlijk huis dicht aan zee. Dankzij het huispersoneel is Lesley vrij om te doen waar ze zin in heeft.  Ze vormen een koloniaal gezin, omringd door invloedrijke vrienden. 

Geheimen

Toch is Lesley niet gelukkig, ze weet dat haar man een affaire had en zelf kwam ze de liefde van haar leven op een onverwachte maar onmogelijke plek tegen.  De logeerpartij van Willie Maugham, een oude studievriend van Robert, is een welkome afleiding.  Ze introduceren hem in hun kringen, vooral Lesley trekt met hem op. Maugham zit hopeloos verlegen om een goed verhaal, Lesley heeft er één en ze is best bereidwillig om hem haar geheimen te vertellen. 

Doodstraf

Zo belanden we in 1910. Ethel, een vriendin van Lesley, heeft een man die haar wilde overweldigen doodgeschoten. Heel Penang is in rep en roer, er komt een rechtszaak waarbij Lesley als getuige wordt opgeroepen. Geldt voor deze memsahib hetzelfde recht als voor een inlandse? Wacht haar de doodstraf? Of ontspringt ze de dans? 

Tropische mix

Tan Twan Eng, zelf geboren in Penang, neemt je door de ogen van Lesley mee naar dit tropische paradijs. De koloniale sfeer, de roddel en achterklap, de geopolitiek van Indo-China, de strijd van de Chinese gemeenschap tegen de heersende kliek in Beijing, de geluiden van de straat, de vegetatie, Groot-Brittannië als heerser over de wereld en het leven van Somerset Maugham,  al deze ingrediënten maken ‘Het huis met de deuren’ tot een schitterende roman.

‘De halve maan ’van Mary Beth Keane

Malcolm is eigenaar van het café ‘De halve maan’. Na er vijftien jaar gewerkt te hebben, heeft hij de zaak over kunnen nemen. Het is hem min of meer door de vorige eigenaar Hugh, een goede kennis van zijn vader, opgedrongen. Zonder vooraf een advocaat raad te plegen, zelfs zonder met zijn partner Jess te overleggen, heeft hij het contract getekend. Nu is hij verantwoordelijk voor alles en dat gaat hem niet goed af. De inkomsten vallen tegen, de noodzakelijke opknapbeurt zit er financieel niet in, Malcolm loopt zelfs achter met de reguliere betalingen. 

Kinderwens

Zorgen, zorgen, zorgen! Tot overmaat van ramp is Jess bij hem weggegaan. Jaren waren ze al samen. Hun kinderwens was groot maar een zwangerschap leek er na tig ivf-trajecten niet in te zitten. En toen heeft ze haar boeltje bij elkaar gepakt en is bij haar vriendin Cobie ingetrokken. Gelukkig kan hij wel vertrouwen op zijn personeel. Ze blijven hem door dik en dun steunen. Maar dat is ook het enige pluspunt dat hij nog ziet. 

Sneeuwstorm

De halve stad zit op slot omdat er na dagen van aanhoudend winterweer een nieuwe sneeuwstorm aangekondigd is. Maar ‘De halve maan’ blijft open. Het is een lichtbaken in de duisternis. Malcolm kijkt met trots naar zijn kroeg als hij met zijn auto aankomt rijden. De sfeer binnen is bijzonder, Roddy de nieuwe hypernerveuze barkeeper lijkt zijn stemming op de gasten over te brengen. Er is iets gaande maar Malcolm kan er niet de vinger op leggen. Hij is te veel bezig met Jess, hoe gaat het met haar? Is er een kans dat ze op haar schreden terugkeert? Hij mist haar zo. Door al zijn wanhopige gedachten over haar heeft hij niet door wat er werkelijk speelt in zijn café! 

Twijfels

Keane laat in deze roman Malcolm veel aan het woord. Al filosoferend over zijn relatie met Jess leert de lezer hem steeds beter kennen. Jess krijgt echter ook haar aandeel, haar twijfels over hun relatie, hoe ze zich in de steek gelaten voelt en hoe dat haar in de armen van een ander drijft. Een jong stel dat zo hoopvol begon maar nu wordt ingehaald door zaken waar ze weinig of geen invloed op hebben.

‘De reus van Amsterdam’ van Tanya Commandeur

De Eerste Wereldoorlog is net voorbij als Albert Kramer door een Duitse impresario gecontracteerd wordt voor optredens in Berlijn. Albert, dan al 2.28 meter lang, is opgetogen. Een baantje als mandenmaker in het bedrijfje van zijn vader ziet hij niet zitten. Bovendien past hij in geen enkel bedrijfspand in de Amsterdamse Pijp, waar hij met zijn ouders en zussen woont. School was ook al ingewikkeld maar gelukkig kreeg hij extra lessen van juffrouw Van der Heyden die hem Duits en Engels leert. 

Berlijn

In de auto gaat hij onderweg naar de wereldstad Berlijn. Daarbij vergeleken is De Pijp maar een dorp. Hij gaat er samenwerken met een man van zeer geringe lengte, Seppi, een Zwitser die zijn organiserende zuster Mina overal mee naartoe neemt. Het wordt een daverend succes, ze treden op in een circus, soms wel voor een publiek van drieduizend man. Albert en Mina kunnen het heel goed met elkaar vinden, zij beschouwt hem niet als een rariteit, zoals veel mensen doen. 

Amputatie

Toch loopt het fout, door zijn lengte heeft Albert vreselijk veel last van zijn voeten. De doorbloeding is heel slecht en na een tijd van doormartelen belandt hij in München in het ziekenhuis waar zijn grote teen geamputeerd wordt. Daarnaast krijgt hij een aanbod om in de VS op te gaan treden. Seppi en Mina kunnen niet mee maar de verdiensten zijn zoveel beter dat hij de stap neemt, zijn twee bondgenoten vertwijfeld en in woede achterlatend. 

Huwelijk

In Amerika wacht hem een onaangename verrassing. Ooit heeft hij met zijn buurmeisje Nelly een heerlijke middag doorgebracht. Dat is niet zonder gevolgen gebleven, Albert heeft een dochtertje, Elaine, ze wonen in Canada. Nelly’s moeder dreigt een schandaal teweeg te brengen door de pers in te lichten. Tenzij er getrouwd wordt. Albert legt zich erbij neer, hij wil zijn carrière niet op het spel zetten.  Zo trekt hij met Nelly en de kleine in zijn kielzog door Noord-Amerika. Zal hij zijn geliefde Mina ooit nog terugzien? Of is hij de rest van zijn leven tot dit gedwongen huwelijk veroordeeld. 

Commandeur weet het deels biografische verhaal van Albert Kramer zo levendig te vertellen dat je de gebeurtenissen voor je oog ziet afspelen. Een ongewoon leven in een bijzondere tijd, prachtig beschreven, een genot om te lezen.

‘Nightcrawling’ van Leila Mottley

Kiara Johnson is nog net geen achttien als haar leven in een neerwaartse spiraal komt. Haar vader is dood, haar moeder zit vast en haar oudere broer Marcus heeft alleen maar oog voor zijn muziekcarrière die maar niet van de grond komt. Hij wil naar het voorbeeld van hun oom Ty een beroemde rapper worden. Samen met vrienden is hij daarmee bezig, Kiara ziet hem nog maar een doodenkele keer, hij laat haar vreselijk in de steek. 

Speeltje

Er is geen geld meer om de huur van hun sociale flat te betalen. Bij haar vriendin Alé vindt ze een warme plek, maar ook zij kan Kiara niet structureel helpen. Wanhopig op zoek naar werk komt ze Camilla, een doorgewinterde prostituee, tegen. Die haar voorhoudt dat prostitutie, voor een beeldschone jonge vrouw als Kiara, ook een manier is om geld te verdienen. In arren moede begint Kia, zoals ze zich op straat noemt, te tippelen. Gelijk één van de eerste keren wordt ze opgepakt door een politiepatrouille. De agenten willen best afzien van een bekeuring maar daar moet dan wel iets tegenover staan. Kiara komt in de tentakels van de politie terecht. Ze wordt een speeltje voor heel veel agenten. 

Basketbal

Ondertussen blijft ze wanhopig zoeken naar hun oom Ty. Ze gaat er zelfs voor naar haar moeder, de vrouw die haar en Marcus in de steek gelaten heeft. Ook zorgt ze voor Trevor, het zoontje van haar verslaafde buurvrouw Dee. Samen met hem maakt ze plezier, speelt ze basketbal. Kan ze weer even vrolijk en onbezorgd zijn. Hoe kan Kiara het hoofd boven water houden? Zijn er mensen die haar kunnen helpen? Of is haar leven uitzichtloos en gedoemd te mislukken? 

Rauwe werkelijkheid

‘Nightcrawling’ speelt in Oakland, California. Er heeft daar inderdaad een politieschandaal plaats gevonden waarbij minderjarige meisjes in de grijpgrage handen van straatdienders terecht kwamen. Het is de kapstok waaraan Leila Mottley haar debuutroman heeft opgehangen. Het is een rauwe werkelijkheid waarin de Afro-Amerikaanse Kiara opgroeit. Een leven zoals wij ons dat helemaal niet voor kunnen stellen. Daarom des te belangrijker dit boek te lezen. Om te zien hoe ‘Meneer Agent’ in de VS zijn gang denkt te kunnen gaan en zo vrouwen van vooral Afro-Amerikaanse afkomst onderdrukt en terroriseert.

‘Toen ze nog klein waren’ van Frits Abrahams

Het moment dat je dochter belt met de mededeling dat de vliezen gebroken zijn. De zenuwen of het allemaal wel goed zal gaan. De vreugde op het moment dat je eerste kleinkind geboren wordt. Een gaaf donker koppie dat je voor het eerst in de ogen kijkt. Als kersverse grootvader zijn het allemaal nieuwe ervaringen voor Frits Abrahams.   

Deukje

Zijn kleinzoon Glenn neemt gelijk een voorname plaats in zijn leven in. Frits heeft ook al een goed beeld van zichzelf als grootvader: kordaat, kundig en overweldigend nuttig. Het mooie beeld van zijn kleinzoon loopt al snel letterlijk een deukje op, Glenn heeft een voorkeurshouding bij het slapen en daardoor is er een klein deukje in zijn schedel ontstaan. Oei, dat mag en kan niet. Op Frits’ opmerking dat je daar vroeger nooit over hoorde riposteert zijn vrouw dat je daarom zoveel mensen met een raar hoofd ziet. En dat moet wat Glenn betreft natuurlijk voorkomen worden. 

Logeren

De eerste verjaardag is een overdenking waard. Zo zien Frits en zijn vrouw bij hun kleinkind dingen die ze bij hun eigen kinderen nooit zo opgemerkt hebben, (of gewoon vergeten zijn?). Omdat ze druk waren, het zo geleidelijk ging dat het niet opviel. Maar nu ze hun kleinkind soms wekenlang niet zien, lijken de momenten van de eerste keer omdraaien, kruipen, lopen reuzensprongen. De eerste keer dat Glenn komt logeren is helemaal een feest. Tenminste voor Glenn en oma. Opa moet er erg aan wennen, een klein kind in huis.   

Theater

Na Glenn komt Hidde, zoon van hun andere dochter. Daarna volgen nog Fay en Jens. Frits groeit steeds meer in zijn rol van grootvader, neemt de kleinkinderen veelvuldig mee naar Artis, naar het theater (niet zo’n succes, na 10 minuten is de aandacht al weg), naar het museum. Er is in Amsterdam veel te genieten met het kleine grut. 

Trots

Met vaardige pen neemt Abrahams ons mee in zijn grootvaderlijk leven. Grappig en met de nodige zelfspot. Herkenbaar voor grootouders van deze tijd. Die nauw betrokken zijn bij de levens van hun kleinkinderen. De verhalen verschenen eerder als columns in dagblad NRC. Voorin het boek foto’s van de vier kleinkinderen, vier vertederende koppies, de trots van hun grootvader.

‘Naar zachtheid en een warm omhelzen’ van Adriaan van Dis

Het is zelden dat ik een boek aanprijs dat in den lande al zoveel aanprijzing en belangstelling gehad heeft.  Overal besproken is. Toch doe ik deze week een poging. Want deze roman van Van Dis is zo prachtig en inlevend geschreven. Niet alleen met oog voor zijn eigen jeugd als jongetje van negen. Nee, vooral om zijn warme herinneringen aan Ommie. De dienstmeid (en zoveel meer) van zijn grootvader bij wie hij lange tijd logeert. 

Frisse lucht

Adriaan groeit op in een ontwricht gezin. Zijn moeder en drie zussen hebben een Jappenkamp overleefd. De vader van de meisjes is omgekomen. Zijn moeder leert in Indonesië zijn vader kennen, komt met nieuwe man en kinderen naar Nederland. Daar wordt Adriaan geboren. Zijn vader is mentaal geknakt door de oorlog, in het grote huis in de duinen waar ze wonen verblijft hij in een donkere kamer, is afwisselend kwaad of onbereikbaar. Deze omstandigheden missen hun uitwerking op Adriaan niet, hij is bang en ziekelijk. Een portie frisse lucht zal hem goed doen. Zo komt hij bij zijn grootvader en Ommie terecht. 

Brekebeentjes

Grootvader van Dis heeft boerderijen, woont echter in de stad en int alleen nog de opbrengst van zijn pachters. Ommie is al jaren dienstmeid bij hem. Zo lief en warm als zij is, zo hardvochtig en afstandelijk is grootvader. Adriaan raakt gefascineerd door Ommie. De manier waarop ze met mensen omgaat. Brekebeentjes in huis haalt, ze van eten voorziet, een knoop aanzet, pepers verbouwt in de moestuin voor de arme vrouw die haar kind aan de nonnen verloor. Altijd is ze met mensen in de weer. Haar geheime plakboeken uit de oorlog, Adriaan kan er niet vanaf blijven. Alles wil hij erover weten. Maar Ommie laat niets los. 

Brieven

Van Dis denkt vaak terug aan Ommie. Hoewel hij weinig over haar weet, alleen haar voornaam Jans, niet eens een achternaam. Hij gaat op zoek, reist af naar de stad van zijn grootvader, vindt verre familieleden die nog brieven van haar hebben. Hij ontdekt meer kanten van Ommie, haar prachtige taalgebruik bijvoorbeeld. Laat zich informeren over de positie van dienstmeiden in die tijd en raakt geïnspireerd door het boek van Tialda Hoogeveen daarover. Zo brengt hij Ommie weer tot leven, de warme ‘grootmoeder’ bij wie hij zich geborgen wist.

‘De roep terug’ van Ann Cleeves

Rechercheur Matthew Venn is terug op zijn geboortegrond in Branthorpe in Devon. Daar waar de rivieren de Taw en de Torridge samen de oceaan bereiken hebben hij en zijn man Jonathan een huis dat uitkijkt op het estuarium. Het is niet ver van hun huis dat het zielloze lichaam van een man aangetroffen wordt. Simon Walden is door een enkele messteek om het leven gebracht. Getekend door het leven was hij in Branthorpe aanbeland. Dronken en haveloos meldde hij zich bij de opvang in de kerk. Dominee Ed en het hoofd van de opvang Caroline lieten hem een nachtje in de kerk slapen, zorgden voor werk en een dak boven zijn hoofd. 

Vrijwilliger

Walden was ook vrijwilliger in het culturele en opvangcentrum dat door Matthews man Jonathan geleid wordt. Het centrum is recent geopend en is van aanvang aan een daverend succes. Er is plek voor mensen met leerproblemen, er zijn cursussen in onder andere schilderen, dans, archeologie en er is een restaurant waar Walden in de keuken hielp. Een raad van bestuur zorgt voor inkomsten uit sponsorgelden en subsidies. 

Religieuze sekte

En dan is er Matthews eigen verleden in een religieuze sekte, de Brethern, waar zijn ouders fanatiek lid van zijn. Op het moment dat Matthew vertelde dat hij met Jonathan ging trouwen hebben ze de deur naar hem dichtgegooid. Niets wilden ze meer met hem te maken hebben. Als zijn vader overlijdt verwijt zijn moeder Matthew dat hij daarvan de oorzaak is. Van ellende en verdriet is zijn vader aan zijn einde gekomen. Matthew weet dat het niet kan, die bewering, toch houdt het hem bezig. 

Karakters

Met al deze elementen weet Ann Cleeves een fantastische misdaadroman te schrijven. Met heel veel oog voor de lokale identiteit van Devon, voor de karakters en de omstandigheden, voor het verleden van Matthew en voor zijn team. Het is een thriller maar niet één met veel bloed en geweld. Juist de intermenselijke verhoudingen staan op de eerste plaats. Ook voor wie niet van thrillers houdt is dit een geweldig boek om te lezen. 

Ann Cleeves heeft een groot aantal misdaadromans geschreven. Won in Engeland veel prijzen daarvoor. Onder andere de Golden Dagger, de hoogste prijs voor dit genre. Ze is ook de geestelijk moeder van de televisieseries Vera en Shetland.